Documentan por primeira vez en Galicia a presenza de dúas especies mariñas de augas cálidas

Persoal investigador do Instituto Español de Oceanografía (IEO, CSIC) documentou en augas galegas por primeira vez a presenza de dúas especies de afinidade tropical: cinco exemplares de alacha (Sardinella aurita) e o cangrexo ermitán Dardanus calidus.

Os achados foron publicados nas revistas Cybium e Biology, e, segundo explica o IEO nun comunicado este venres, achegan novas evidencias sobre os cambios que están a experimentar as comunidades mariñas do Atlántico Ibérico, o que reforza a hipótese dun progresivo proceso de tropicalización das costas do noroeste peninsular.

No caso da alacha, ademais, a súa expansión podería xerar competencia con especies ecoloxicamente similares como a sardiña.

Un cangrexo máis propio do Mediterráneo e de latitudes atlánticas máis ao sur

En xullo de 2026 recolleuse unha femia do cangrexo ermitán Dardanus calidus en Corrubedo (A Coruña), aproximadamente a 460 quilómetros máis ao norte da zona da costa portuguesa onde se situou habitualmente á especie.

Este cangrexo está amplamente distribuído por todo o Mar Mediterráneo e o Atlántico oriental e, con carácter previo a este achado non se documentara en Galicia.

As análises morfolóxicas e xenéticas confirmaron a identificación do espécime e, aínda que un único rexistro non mostra en por si unha expansión sostida cara ao norte da especie, contribúe a un crecente grupo de observacións que evidencian unha reorganización bioxeográfica en curso da rexión.

“Galicia converteuse cada vez máis nunha rexión onde se rexistran especies mariñas de afinidade cálida máis alá dos seus rangos historicamente documentados en múltiples grupos taxonómicos, incluídos peixes, moluscos e macroalgas”, sinala Bruno Almón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo e primeiro autor do estudo.

Requiriranse observacións repetidas e un seguimento específico para determinar se este cangrexo ermitán persiste en augas galegas e se a súa aparición representa un evento transitorio ou un cambio sostido na súa distribución.

“Esta única ocorrencia non demostra de forma independente a colonización ou expansión sostida cara ao norte”, sinalan os autores.

Un peixe competidor da sardiña e cun valor comercial inferior

O segundo estudo, publicado na revista Cybium, documenta por primeira vez cinco exemplares de alacha en augas de Galicia, capturados a principios de 2026 utilizando redes de cerco no norte da comunidade.

A identificación taxonómica confirmouse mediante exames morfolóxicos e técnicas de secuenciación xenética baseadas en código de barras de ADN.

Ademais de constituír o primeiro rexistro da especie en Galicia, a presenza de alacha supón unha ampliación do seu límite de distribución coñecido no Atlántico oriental.

A presenza de alacha en augas galegas implica implicacións ecolóxicas, xa que podería exercer un efecto sinérxico negativo sobre a poboación de sardiña autóctona ao competir polo espazo e o alimento; dado que a alacha ten un valor comercial inferior ao da sardiña, un aumento teórico na súa abundancia en relación coa da sardiña podería afectar as actividades pesqueiras locais.

“A recente tropicalización da costa noroeste ibérica, xunto coa crecente presenza de peixes de afinidade tropical en augas galegas, pon de manifesto a necesidade de documentar e avaliar os novos rexistros de distribución na rexión”, sinala Rafael Bañón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e primeiro autor do estudo.

“A medida que a evidencia se acumula en múltiples grupos taxonómicos, o noroeste da Península Ibérica está a converterse nunha rexión sentinela para comprender como as especies mariñas responden as condicións cambiantes”, sinala Almón.

Neste contexto, observacións individuais como as que se recollen nestes estudos proporcionan información valiosa sobre os mecanismos e as consecuencias do cambio bioxeográfico en curso.

Ambos os exemplares foron obtidos a través da colaboración co sector pesqueiro, o que pon de manifesto o valor desta colaboración para detectar cambios no medio mariño.