A fiscal di que os armadores e o capitán do Pitanxo mostraron "groseiro desprezo pola vida" dos mariñeiros

O pesqueiro Villa de Pitanxo afundiuse en febreiro de 2022 a 250 millas de Terranova (Canadá). Morreron 21 mariñeiros. Deles, 12 non apareceron.

A fiscal que leva o caso do naufraxuo sinala como responsables o capitán e os armadores e deles di que mostraron un "groseiro desprezo pola vida" da tripulación. Estas palabras están extraídas do escrito dirixido á sección de instrución do Tribunal Central de Instancia praza 2 de Madrid, da Audiencia Nacional. O escrito ao que tivo acceso a axencia EFE foi asinado pola fiscal o pasado martes e nel a Fiscalía interesa que se dite auto de incoación de procedemento abreviado contra Juan Enrique Padín -capitán-, José Antonio Nores Rodríguez -administrador da armadora- e José Antonio Nores Ortega -director de frota-.

Con este paso, a fiscal avoga por pechar a investigación e que se avance á seguinte fase, previa aínda á apertura de xuízo.

No seu escrito, a piques de cumprirse o cuarto aniversario da traxedia, o Ministerio Público coincide substancialmente coas conclusións do extenso informe -173 páxinas- da Comisión Permanente de Investigación de Accidentes e Incidentes Marítimos (CIAIM).

A fiscal lembra que o buque partiu de Vigo o 26 de xaneiro de 2022 con 25 persoas a bordo, pero tiña capacidade para 22, xusto as que incluíu na solicitude de despacho do buque dous días antes de partir -un deles foi transbordado en alta mar antes do accidente-.

O barco comezou a pescar o 14 de febreiro ás 15:21 horas na zona Flemish Cap e o 15 de febreiro ás 02:50 sufriu o embarre do aparello. O primeiro oficial de ponte, falecido no naufraxio, emitiu tres pitadas curtas para advertir á tripulación e o capitán, quen tomou o mando.

O sucedido segundo o escrito da fiscal

Nese momento, os mariñeiros ían subindo á cuberta para esperar a chegada das portas da arte e outros baixaron a preparar o parque de pesca para as capturas. Abriron a tolva de desperdicios e as válvulas do colector de desaugadoiro das máquinas de procesado e quedou aberta a porta de comunicación do parque de pesca.

Nos últimos minutos da virada, a tolva quedou mergullada e empezou a entrar auga nun caudal moi superior á capacidade de achique das bombas automáticas do parque de pesca; comezou a acumularse a babor e o buque escoró.

Entre as 03:50 e as 04:12 produciuse un notable cambio de rumbo cara ao noroeste e rexistrouse un aumento da velocidade a partir das 04:12 debido a un incremento do réxime de máquina. Iso, en opinión da Fiscalía, indica que o capitán consideraba que a situación aínda era recuperable.

O motor principal parouse entre as 04:16 e 04:16:59, como causa "máis probable", pola escora excesiva, máis dun 35 %. Ao quedar sen enerxía eléctrica, as bombas de achique paráronse; a corrente recuperouse entre as 04:19 e 04:19:59 polos xeradores de emerxencia e ás 04:18, o capitán emitiu unha chamada de socorro e ordenou o abandono.

Varios tripulantes lograron arriar a balsa salvavidas de estribor, na que embarcaron o capitán, o seu sobriño -Eduardo Rial-, e polo menos outros sete tripulantes, pero estes últimos con roupa de traballo e/o chaleco salvavidas e sen traxe de inmersión.

O Villa de Pitanxo foise a pique 4 ou 5 minutos despois de ordenarse o abandono e ao lugar acudiron outros buques, como o Praia de Menduíña Dúas -chegou ás 09:04 horas-. Rescataron aos 3 sobreviventes e recuperaron 9 corpos.

Os rescatados con vida foron o capitán e o seu sobriño, ambos con salvavidas e traxe de inmersión, e o mariñeiro Samuel Koufie, que levaba traxe de augas e chaleco salvavidas. Dos corpos recuperados, 7 deron positivo en Covid e só un levaba traxe de inmersión, aínda que coa cremalleira sen pechar.

O escrito da fiscal sinala que no sistema de traballo a bordo non había persoa concreta responsable da tolva de desperdicios e que non existían procedementos de traballo consolidados.

Ademais, incide en que a tolva de desperdicios quedou mergullada debido a que o buque saíu sobrecargado de porto e a que, nas fases finais da virada, a tensión nos cables de arrastre era puntualmente moi elevada e iso produciu unha maior inmersión da tolva e do colector de desaugadoiro nun momento con moi mala mar.

A Fiscalía entende que había condicións de traballo inseguras e desprezo pola vida

A Fiscalía entende que os investigados nesta causa "permitiron que se desempeñase a actividade en condicións inseguras, con inobservancia de medidas preventivas e con groseiro desprezo para a vida e integridade física dos tripulantes, o que desembocou no fatal desenlace".

Menciona que o buque estaba sobrecargado, en parte por uns tanques de combustible instalados sen autorización legal, o que contribuíu a que os calados á saída do buque fosen maiores que os autorizados no seu libro de estabilidade.

Esa sobrecarga da embarcación polo combustible e a pesca reduciu significativamente a probabilidade de supervivencia, conclúe a fiscal.

A actuación do capitán

A fiscal repróchalle ao capitán que non tomase medidas precautorias no buque ante a posibilidade dunha virada en condicións meteorolóxicas moi adversas, como asegurar o peche de todas as aberturas do casco e as portas estancas.

Ademais, sinala que a virada da arte e as manobras que efectuou aumentaron os puntos de posible inundación do parque de pesca e que non valorou "adecuadamente" a situación do buque na última fase da manobra.

Tamén cuestiona que dese a orde de abandono "demasiado tarde ao non ser consciente da gravidade da situación".

Os reproches aos armadores

A fiscal sostén que os armadores non cumpriron coa esixencia dunha escaleira de estribor, o que complicou abandonar o buque, tampouco consta que facilitasen instrucións concretas sobre o que tiña que facer cada tripulante en caso de emerxencia e sinala que determinaron a localización dos traxes de inmersión e chalecos nos camarotes, de forma que se dificultou a súa recollida.

Incide en que tampouco ordenaron nin supervisaron a realización de exercicios de salvamento e que tanto os armadores como o capitán permitiron, con coñecemento, que o buque navegase en augas frías a pesar de non estar autorizado para facelo en zonas de formación de xeo.

Advirte igualmente de que os armadores non procederan á revisión dos traxes de inmersión e que estes non se atopaban en perfectas condicións de estanqueidad e repróchalles que o buque debía levar un bote de rescate en estribor, pero, no seu lugar, portaba unha embarcación semirríxida non homologada para esa función.