Sanidade implantará a prescrición diferida de antibióticos para reducir usos innecesarios
Trátase dunha das medidas que a AEMPS está a impulsar no marco do Plan Nacional fronte á Resistencia aos Antibióticos (PRAN), á que se sumará a mediados de 2027 a eliminación das caixas de 30 comprimidos e a súa substitución polas de 20
A Comunidade Valenciana foi pioneira en introducir a prescrición diferida para infeccións respiratorias agudas leves mediante a receita electrónica, de forma que, ante esa incerteza, a dispensa actívase 24/48 horas despois
A Axencia Española de Medicamentos e Produtos Sanitarios está a traballar coas comunidades autónomas para implantar en todas a prescrición diferida de antibióticos, que implica atrasar 2 ou 3 días o tratamento para comprobar se os síntomas dunha infección melloran espontaneamente e reducir así usos innecesarios.
Trátase dunha das medidas que a AEMPS está a impulsar no marco do Plan Nacional fronte á Resistencia aos Antibióticos (PRAN), á que se sumará a mediados de 2027 a eliminación das caixas de 30 comprimidos e a súa substitución polas de 20.
Nos países desenvolvidos, entre un 30 % e un 50 % das receitas antibióticas son inadecuadas. O 90 % do consumo destes fármacos faise fóra do hospital, normalmente para tratar infeccións do tracto respiratorio superior a pesar de que a maioría son de orixe viral.
A prescrición diferida é unha estratexia coa que o profesional receita un antibiótico pero sinala ao paciente que non o retire nin o utilice inmediatamente, só se os síntomas da infección empeoran ou non melloran segundo as indicacións recibidas. Exponse especialmente en situacións de incerteza sobre se a orixe da infección é viral ou bacteriana.
Comunidade Valenciana, pioneira
A Comunidade Valenciana foi pioneira en introducir a prescrición diferida para infeccións respiratorias agudas leves mediante a receita electrónica, de forma que, ante esa incerteza, a dispensa actívase 24/48 horas despois.
Outras contan con protocolos de prescrición diferida pero non de forma centralizada mediante receita electrónica. A AEMPS marcou esta estratexia como unha das prioridades do PRAN, para o que hai dúas semanas constituíu un grupo de traballo coas comunidades autónomas e cos profesionais sanitarios para coñecer o seu grao de execución nos distintos servizos de saúde e levala onde non estea integrada, sinalan a EFE na axencia dependente do Ministerio de Sanidade.
Esta medida, anunciada polo xefe da Unidade de Apoio á Dirección da AEMPS e coordinador do PRAN, Antonio López Navas, no 24 Congreso Nacional Farmacéutico celebrado recentemente en Oviedo, é o máis efectivo que se pode facer en Atención Primaria para reducir o uso de antimicrobianos e mitigar o problema das resistencias, que matan cada ano a 5.000 persoas en España e a máis de 35.000 en Europa.
Na axencia son conscientes de que xeneralizar esta estratexia require formación de traballadores e pacientes, recursos organizativos e unha comunicación clara sobre cando e como utilizar o antibiótico, polo que levará a cabo distintas iniciativas de información.
Redución significativa do consumo
O PRAN encargou en 2024 á Rede Española de Axencias de Avaliación de Tecnoloxías Sanitarias e Prestacións do SNS (RedETS) un informe para medir a efectividade e seguridade deste método, con resultados moi favorables.
Tras realizar unha revisión sistemática de 12 ensaios clínicos aleatorizados e datos de 3.750 pacientes, concluíu que reduce significativamente o uso de antibióticos fronte á receita inmediata.
Constatou ademais que, aínda que a dor e o malestar poden ser algo maiores a curto prazo coa diferida, a duración dos síntomas é similar en ambas, como tamén o é a satisfacción dos pacientes ou a taxa de reconsulta.
A análise non apreciou máis complicacións nin diferenzas relevantes en efectos adversos; tampouco avaliou directamente o efecto sobre as resistencias aos antibióticos, polo que o informe non permite afirmar que a prescrición diferida reduza as resistencias, pero si apuntar a que pode contribuír á súa diminución ao evitar un consumo innecesario.
Adeus a 15 presentacións antibióticas
Asemade, a AEMPS leva 15 meses traballando en poñer fin aos formatos de antibióticos de 30 comprimidos, que engloban 15 presentacións de uso común como a amoxicilina ou a fosfomicina.
Os laboratorios xa deixaron de producilas, pero convivirán aínda durante uns meses cos formatos curtos ata esgotar existencias e desaparecer definitivamente das farmacias entre o primeiro trimestre e mediados do ano próximo, indicou López Navas.
O mercado incorporará, ademais, catro formatos pequenos novos: 20 unidades de amoxicilina 250, fenoximetilpenicilina 160 mL e 20 unidades de amoxicilina clavulánico de 500/125 mg e 250/62,5 mg, que xa existen noutros países da UE.
Pero todo isto ten que ir acompañado por unha serie de medidas que dependen das comunidades, como cambiar os sistemas de prescrición para que recoñezan as pautas curtas -por exemplo, tres tomas ao día durante sete, para o que se necesitarían 21 pastillas- co formato de 20 e non de 30 como ata o de agora.
