Investigadores da USC descobren como xenes saltadores poden alterar o xenoma de certos tumores
"É coma se dúas páxinas diferentes dun libro rompesen simultaneamente e intercambiasen fragmentos entre si; este elemento actúa como pegamento entre ambas as páxinas", explica un dos participantes no estudo
O descubrimento deste mecanismo de mutación xenética abre a porta a futuras vías de investigación para desenvolver novas terapias
Un equipo internacional liderado polo investigador do Programa Oportunius José Tubío, do Centro de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS) da Universidade de Santiago de Compostela (USC), descubriu un mecanismo ata o de agora descoñecido polo que certas pezas móbiles do ADN humano poden provocar grandes reorganizacións dos cromosomas en células tumorales.
O estudo, conforme informou o CiMUS nun comunicado, confirma que os elementos móbiles son actores relevantes que poden xerar mutación e contribuír á orixe e á progresión do cancro humano, e abre novas vías de investigación sobre futuros tratamentos.
O traballo publícase este xoves na revista Science e nel colaboraron diferentes institucións nacionais, incluído o Centro de Regulación Xenómica de Barcelona (CRG), e internacionais (Universidade Cote d'Azur de Francia, The Francis Crick Institute de Reino Unido e o MD Anderson Cancer Center dos EUA).
A investigación céntrase nos elementos chamados LINE-1 (L1), secuencias móbiles que constitúen aproximadamente o 17 % do xenoma humano. Aínda que a maioría delas están inactivas, algunhas copias conservan a capacidade para saltar dun lugar a outro do xenoma, de maneira que se copian para logo inserirse en novas localizacións mediante un proceso denominado retrotransposición.
Xenes saltadores responsables dunha nova arquitectura do cancro
En determinados tipos de cancro humano, conforme explicou o CiMUS, esta actividade pode chegar a alterar profundamente a arquitectura do xenoma dun tumor, producindo variantes estruturais.
Deste xeito, utilizando tecnoloxías avanzadas de secuenciación xenómica, o equipo analizou dez tumores humanos con alta actividade de L1 e identificou máis de 6.400 saltos destes elementos, sucedidos durante o desenvolvemento tumoral. "Deles, 152 xeraban variantes estruturais no xenoma das células canceríxenas, un número xamais observado previamente", sostén Sonia Zumalave, primeira autora do traballo.
Un dos achados máis relevantes é que os investigadores identificaron un mecanismo molecular no que o salto simultáneo, aínda que independente, de dous elementos L1 que ocorren en dous cromosomas diferentes xera intercambios recíprocos entre ambos e dá lugar a un tipo de reordenamiento estrutural chamado translocación recíproca.
"É coma se dúas páxinas diferentes dun libro rompesen simultaneamente e intercambiasen fragmentos entre si; e o elemento L1 actúa como pegamento entre ambas as páxinas", explica Bernardo Rodríguez-Martín, colaborador do estudo e investigador do CRG.
Este tipo de reordenamento, que adoita ser moi relevante na aparición e desenvolvemento dalgúns tumores humanos, pasara desapercibido en estudos previos.
Os resultados mostran que aproximadamente o 65 % destes eventos ocorren en fases temperás da evolución tumoral, o cal suxire que a actividade de L1 pode actuar como impulsor precoz de inestabilidade cromosómica que caracteriza moitos tumores humanos.
Este traballo contou co apoio da Asociación Española Contra o Cancro, a Fundación La Caixa, o Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades e a Xunta de Galicia.
