Entra en vigor o tratado de alta mar para protexer os ecosistemas oceánicos

Tras case dous décadas de elaboración, este sábado entra en vigor o Acordo sobre a Biodiversidade Máis Alá da Xurisdición Nacional, un tratado da ONU ratificado por máis de 80 países. España foi o primeiro da UE en adherirse.

"Hai case un ano, en febreiro do ano 2025, España tomou unha decisión chave para a conservación dos nosos mares e os nosos océanos, ao converterse no primeiro país da Unión Europea en ratificar o Tratado global dos Océanos", lembra a ministra para  a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (Miteco), Sara Aagesen, nunha gravación para marcar a data.

O seu obxectivo é transformar alta mar e o leito mariño internacional nun entorno de xestión sostible en beneficio de toda a humanidade. 

As Nacións Unidas consideran que se trata dun "importante paso adiante nos esforzos por garantir a saúde dos ecosistemas oceánicos durante as vindeiras décadas".

Este tratado global sobre os océanos, tamén coñecido como tratado de alta mar, afecta á vida mariña das augas internacionais. Estas rexións conforman dous terzos da superficie oceánica e representan máis do 90% do hábitat da Terra en termos de volume.

É o primeiro instrumento oceánico xurídicamente vinculante que contempla una gobernanza inclusiva, con disposicións sobre a participación dos pobos indíxenas e as comunidades locais, así como sobre a igualdade de xénero.

Agárdase que, unha vez plenamente implantado, faga unha contribución vital para abordar a chamada "triple crise planetaria" do cambio climático, a perda de biodiversidade e a contaminación.

Área protexida

Segundo a vicepresidenta terceira "este marco legal regula o compromiso de declarar área protexida un 30 % da superficie de alta mar antes do ano 2030".

"Fomenta a avaliación de impacto ambiental para as actividades económicas en augas internacionais, asegurando prácticas sostibles e minimizando os danos nas áreas máis vulnerables".

España seguirá "firmemente comprometida coa acción global, coa defensa da Cooperación Internacional e o avance do coñecemento científico", agrega.

Que estipula o texto

Ao converterse en Lei internacional, o documento, que aínda non foi ratificado por países como os Estados Unidos, Arxentina, o Reino Unido ou India, achega garantías de que os beneficios dos recursos oceánicos repartiranse entre os países equitativamente.

O tratado delimita áreas mariñas protexidas (as AMP) en alta mar; establece obrigacións sobre como garantir o uso sostible dos recursos oceánicos; prioriza o desenvolvemento de capacidade e o acceso á tecnoloxía e establece mecanismos para garantir unha distribución equitativa dos beneficios.

Aínda que certas obrigacións legais estipuladas dependerán da creación das institucións e mecanismos do Tratado, algunhas se terán que implementar de maneira inmediata desde hoxe mesmo.

Prevese que a primeira Conferencia das Partes do Tratado celebrarase antes do 17 de xaneiro de 2027, como moi tarde, na sede da ONU en Nova York (os EUA).

Reaccións

Desde a ONG SÉ/BirdLife valoran "este avance para alcanzar a meta mundial de protexer polo menos un 30 % do océano para o 2030", aínda que consideran que en España é "necesario que se implementen os plans de xestión para lograr unha conservación efectiva".

Pola súa banda, Greenpeace táchao de "vitoria duramente conquistada tras máis de dúas décadas de mobilización" e apunta que agora "comeza unha conta atrás crucial de catro anos para protexer o 30% dos océanos do mundo".

O grupo pediu ao Goberno español que manteña o seu compromiso e "apoie a creación dos primeiros santuarios mariños en alta mar".