O prezo da axenda correcta, por María Bastida

As decisións públicas non son neutras. Un rescate, unha licenza, unha adxudicación, unha subvención ou unha autorización administrativa poden salvar unha empresa, afundir a un competidor ou converter en rendible unha operación que non o era. Por iso ao redor do poder sempre aparecen intereses.

O problema non é que existan lobbies. Que unha empresa, un sector, un sindicato ou un territorio defendan os seus intereses ante a Administración non é corrupción. Pode ser mesmo necesario, porque un lobby transparente achega información, argumentos e datos. Pero a intermediación opaca é unha cuestión ben diferente. Aí nin se vende coñecemento, nin se achegan razóns. Véndese acceso e proximidade. Non se compite pola calidade do proxecto, senón pola capacidade de chegar á persoa adecuada. O valor económico deixa de estar en producir mellor, innovar máis ou prestar un servizo útil, e pasa a estar en ter o teléfono correcto. Porque o comisionista opaco non adoita crear valor, senón que se apropia del. Colócase entre quen necesita unha decisión pública e quen pode facilitala. Cobra por abrir portas, acelerar trámites, desbloquear expedientes ou “facer chegar” un asunto. Certo que, ás veces, todo iso móvese en zonas formalmente legais. Pero mesmo cando non hai delito, o dano institucional pode ser enorme, porque se instala a sospeita de que as regras non son iguais para todos.

E iso ten custo. Se unha empresa cre que para competir necesita máis contactos que solvencia, o mercado degrádase. Se unha axuda pública parece depender de relacións informais, a confianza na Administración erosiónase. E se antigos cargos converten a súa axenda institucional nunha carteira privada de oportunidades, a fronteira entre servizo público e negocio privado vólvese perigosamente borrosa.

Non se trata de prohibir a influencia. En todas as economías avanzadas hai grupos de interese. A cuestión é saber quen se reúne con quen, en nome de quen, para defender que intereses e con que efectos. O que se ve pódese controlar. O que circula por corredores, chamadas privadas e favores privados, non. Por iso os escándalos de comisións non deberían quedarse só no xuízo moral sobre unha persoa concreta. Deberían servir para falar da economía da intermediación e, máis concretamente, do mercado oculto do acceso político. Un espazo onde non sempre gaña quen ten o mellor proxecto, senón quen atopa ao intermediario adecuado.

Unha economía moderna non pode evitar que os intereses privados intenten influír nas decisións públicas. Pero si pode esixir que esa influencia teña nome, rexistro, límites e rastrexabilidade. Pode regular mellor as portas xiratorias, publicar axendas, endurecer incompatibilidades e distinguir entre representación lexítima de intereses e compravenda de acceso. Pode, en definitiva, impedir que a confianza pública convértase nun recurso privatizable. Porque o problema non é que alguén teña contactos. O problema é que eses contactos vallan máis que as regras.