O mal holandés chega aos Estados Unidos, por María Bastida

Xoguemos. Pensemos nun sector da economía estadounidense que está disparando o seu investimento mentres boa parte da actividade industrial atravesa dificultades. Fábricas? Non. Hospitais, colexios, tendas? Tampouco. Os centros de datos. Esas naves enormes, sen ventás, cheas de ordenadores que zoan día e noite para que a intelixencia artificial nos conteste a calquera cousa.

Por iso hai quen pensa que os Estados Unidos colleron unha enfermidade. O mal holandés. E que teñen que ver os holandeses nisto? Viaxemos a 1959, cando Holanda descobre un dos maiores xacementos de gas de Europa. Choven os cartos. Pero aquela riqueza acaba tendo efectos inesperados. O gas atrae recursos, encarece a economía e prexudica a competitividade doutras industrias. A galiña dos ovos de ouro empeza a comer o penso de todas as demais. Pois algo parecido, segundo Torsten Slok, economista xefe de Apollo, pode estar ocorrendo agora nos Estados Unidos. Só que desta vez o xacemento é a computación.

Os centros de datos compiten cos demais sectores polas mesmas cousas. Terreos, electricidade, man de obra especializada. E teñen unha enorme capacidade para pagar por elas. Se vostede quere abrir unha fábrica e conectala á rede eléctrica, pode atoparse con que hai cola. E que diante ten a Microsoft ou a Google. Pero hai outra cousa aínda máis curiosa. Os tipos de xuro estadounidenses están relativamente altos, o que debería frear o investimento. E fréao, si, pero ao promotor inmobiliario, ao fabricante de coches ou ao industrial que anda coas marxes xustiñas. Porque os xigantes tecnolóxicos teñen recursos e expectativas de beneficio suficientes para seguir investindo.

E isto é malo? Depende. Se todo ese investimento consegue que sexamos moito máis produtivos, estupendo. Pero hai unha diferenza importante entre que algo sexa rendible para unha empresa e que sexa bo para o conxunto da economía. Construír un centro de datos suma crecemento hoxe. Os milagres de produtividade prometidos, en cambio, aínda están por demostrar. E, mentres tanto, os recursos que utiliza non están dispoñibles para outros proxectos.

E antes de mirar aos Estados Unidos con certa superioridade, un detalle. Segundo os últimos datos de Red Eléctrica, os centros de datos concentran xa máis dun terzo da capacidade de acceso concedida para novos consumos na rede de transporte española. Máis ca a industria. E ollo, que non se trata de poñerlle portas á intelixencia artificial. Trátase de que a súa expansión non deixe sen sitio a todo o demais. Porque estaría ben que a intelixencia artificial nos fixese máis listos. O que non estaría tan ben é que, polo camiño, nos fixese economicamente máis parvos.