Medrar sen poder vivir, por María Bastida

España medra. Esa é a boa noticia. O problema é que cada vez resulta máis difícil converter ese crecemento en vida cotiá. Porque a estas alturas sabemos ben que unha economía pode avanzar nos cadros macroeconómicos e, ao mesmo tempo, facerse inhabitable para unha parte crecente da poboación.

Iso é exactamente o que acontece cando miles de mozos e mozas atrasan a súa emancipación, familias enteiras destinan unha parte insoportable dos seus ingresos ao alugueiro e traballadores que poderían cambiar de emprego ou de cidade non o fan porque, simplemente, non atopan onde vivir.

A cifra impresiona. España acumula un déficit dunhas 750.000 vivendas entre 2021 e 2025. Non é unha tensión puntual nin unha cuestión limitada aos prezos. É un desaxuste estrutural entre a creación de fogares e a produción de vivenda. É dicir, fórmanse moitos máis fogares dos que o mercado é capaz de acoller. E cando a oferta non responde, o prezo fai o resto.

O relevante é que o Banco de España non describe unha burbulla como a de 2008. Non estamos ante o mesmo patrón de crédito descontrolado, hipotecas concedidas alegremente e expansión inmobiliaria sen fundamento. Hoxe non sobra vivenda construída; falta vivenda alí onde a xente quere e necesita vivir. Iso obriga a saír do slogan fácil. Non abonda con culpar os fondos, os propietarios, o turismo, os concellos, as comunidades autónomas ou o Goberno central. Falta solo mobilizable, coordinación administrativa, vivenda pública, capacidade construtiva, man de obra e unha política sostida no tempo. E, iso si, sobran trámites.

O resultado é unha paradoxa cada vez máis visible: temos unha economía que medra, pero cidades que expulsan; un mercado laboral que necesita mobilidade, pero unha vivenda que a bloquea; empresas que buscan traballadores, pero traballadores que non poden permitirse vivir preto do emprego. Sen vivenda accesible non hai mobilidade laboral, non hai atracción de talento e non hai cohesión social.

A vivenda é hoxe o punto en que se cruzan case todas as tensións da economía española: demografía, produtividade, salarios, desigualdade xeracional, turismo, urbanismo, investimento público e capacidade administrativa.

España non precisa elixir entre medrar e garantir vivenda. Precisa entender que, sen vivenda accesible, o crecemento deteriórase por dentro. Porque se vivir se volve imposible, algo esencial está fallando.