Investir nas regras, por María Bastida

Elon Musk achegou máis de 440 millóns de dólares neste ciclo electoral para apoiar os republicanos, segundo os rexistros federais de financiamento de campañas. Supera con moito a marca do maior doante individual das anteriores eleccións lexislativas, George Soros, que achegou uns 177 millóns en 2022. Iso si, non parece que lle desen moito resultado.

Seguramente moitos se pregunten que espera conseguir Musk con eses cartos. Porén, a min preocúpame máis saber se a competencia pode funcionar cando un dos competidores ten tanta capacidade para influír no árbitro. Porque Musk non é só un cidadán con opinións políticas, tamén é un competidor en mercados nos que o Estado decide moito. Tesla, SpaceX e a súa empresa de intelixencia artificial dependen de contratos de defensa, licenzas de lanzamento, normas sobre coches autónomos ou do acceso ao espectro radioeléctrico. Os seus cartos axudan a elixir a quen escribe ese regulamento e vixía que se cumpra.

Calquera empresa pode mellorar os seus resultados investindo en maquinaria, formando o seu persoal ou desenvolvendo un produto mellor. Pero tamén pode facelo conseguindo que as regras do xogo lle resulten máis favorables. E, no fondo, a todas lles interesa librarse da competencia. Aos consumidores, evidentemente, non. Por iso, garantila é tarefa das institucións: defender o libre mercado esixe tamén defendelo do poder dos grandes empresarios. Se quen compite ten demasiada influencia sobre quen fixa as regras, esa garantía debilítase.

Significa isto que Musk comprou unhas eleccións? Non. Financiar unha campaña non garante gañar: el mesmo perdeu en 2025 as eleccións ao Tribunal Supremo de Wisconsin, malia implicarse a fondo nelas. O que sucede, máis ben, é que nos Estados Unidos o gasto político está protexido como unha forma de liberdade de expresión. Pero si deberiamos ter en conta que unha capacidade tan grande para financiar a política pode converter a desigualdade económica en desigualdade de influencia. Todos temos un voto, pero non todos temos a mesma capacidade para poñer asuntos enriba da mesa nin para conseguir que nos escoiten.

Admiro a Musk como empresario: poucos transformaron tanto sectores como o do coche eléctrico ou o dos lanzamentos espaciais. E gústame que ás súas empresas lles vaia ben. O que me preocupa é de que depende que lles vaia ben. Porque unha cousa é gañar cartos competindo dentro dunhas regras e outra, poder dedicar unha fortuna a influír en quen as escribe e en quen pita o partido. Agora ben, sexamos realistas. Nos Estados Unidos os cartos inflúen na política, e nada indica que iso vaia cambiar axiña. Xa que alguén vai influír, polo menos que inflúa quen sabe: prefiro que nas normas sobre foguetes, coches eléctricos ou intelixencia artificial teña peso a voz de quen demostrou entendelos.