Europa lexisla, España executa: a inflación normativa do século XXI, por Santiago Calvo
España vive instalada nunha avalancha lexislativa case permanente. Leis, decretos e regulamentos apróbanse a un ritmo que fai cada vez máis difícil seguir o fío do que está en vigor e do que xa quedou obsoleto. O fenómeno non é puntual nin recente, senón estrutural, e afecta por igual á actividade económica, á administración pública e á vida cotiá dos cidadáns. Cada novo texto legal engade unha capa máis a un ordenamento xurídico xa denso, complexo e, en moitos casos, pouco coordinado.
Esta sobreprodución normativa é froito da acción combinada de todas as administracións. O Estado, as comunidades autónomas e os concellos lexislan de forma continua, a miúdo sobre os mesmos ámbitos, xerando solapamentos e obrigas difíciles de interpretar. O resultado é un escenario no que cumprir a lei require cada vez máis recursos, tempo e asesoramento especializado, algo especialmente gravoso para pequenas empresas e autónomos, pero tamén para a propia administración.
Porén, unha parte crecente desta actividade lexislativa non se decide dentro das nosas fronteiras. A Unión Europea gañou un peso cada vez maior no conxunto das normas que rexen a economía e a sociedade. Case a metade das leis aprobadas recentemente en España teñen a súa orixe en decisións europeas, xa sexa pola transposición de directivas ou pola adaptación de regulamentos comunitarios. Isto confirma unha tendencia clara: moitas das regras que se aplican a nivel nacional son, en realidade, deseñadas nun ámbito supranacional.
Este proceso responde a unha lóxica comprensible. Moitos dos retos actuais —o cambio climático, a dixitalización, a seguridade alimentaria ou o mercado interior— non entenden de fronteiras nacionais e requiren respostas coordinadas. O problema xorde cando esa lóxica deriva nunha acumulación normativa difícil de xestionar. A capacidade de lexislar converteuse, en ocasións, nun substituto da capacidade de gobernar, sen unha avaliación rigorosa dos efectos reais das normas aprobadas.
A inflación lexislativa ten consecuencias claras. Aumenta a inseguridade xurídica, frea a iniciativa económica e introduce rixideces que dificultan a adaptación a un contexto cambiante. Ademais, cando as normas se multiplican sen unha revisión sistemática das anteriores, a calidade regulatoria reséntese. Non se trata só de canto se lexisla, senón de como e para que.
O debate de fondo xa non é se Europa debe ter máis ou menos competencias, senón como garantir que o proceso lexislativo, en todos os niveis, sexa máis racional, transparente e eficiente. Gobernar non é producir normas sen descanso, senón establecer regras claras, estables e proporcionadas. Nun mundo crecente en complexidade, ás veces, a mellor decisión política é non engadir unha lei máis.
