Datos non gratuitos, por María Bastida

Bruxelas acaba de abrir un procedemento de infracción contra España polo chamado Rexistro de Viaxantes, a norma que obriga a hoteis, axencias, plataformas turísticas e empresas de alugueiro de vehículos a recompilar e comunicar unha longa lista de datos privados dos seus clientes. Algo esperable, ata certo punto. Nun mercado europeo que intenta harmonizar regras, reducir trabas e facilitar a mobilidade, impoñer obrigacións especialmente gravosas a quen opera en España expón dúbidas xurídicas, pero tamén custos, friccións e desvantaxes competitivas.

O problema empeza pola proporcionalidade. Pedir datos básicos ten sentido. Pero é realmente necesario solicitar datos de pago, información de localización, vínculos entre viaxantes, teléfonos, correos e detalles da transacción? E, encima, concentralo todo nunha base accesible por forzas policiais. Bruxelas parece dicir que non. Aí entra tamén a finalidade. En protección de datos, a finalidade non pode ser “polo si ou polo non”, ten que ser concreta, explícita e limitada. A iso súmase o problema da conservación. Gardar durante tres anos os datos de todos os viaxantes resulta difícil de defender. Canto máis dato se acumula, máis risco se xera: brechas de seguridade, usos indebidos, erros, accesos excesivos e responsabilidades engadidas para as empresas obrigadas a recoller e transmitir esa información. Porque isto tampouco é neutro, senón que supón adaptar sistemas, formar persoal, modificar procesos de entrada, resolver dúbidas con clientes, asumir riscos sancionadores e cargar cunha responsabilidade que moitas pequenas empresas non están en condicións de xestionar facilmente. Na práctica, o Estado externaliza parte do custo da súa política de seguridade en empresas privadas.

En última instancia, isto é un exemplo perfecto de regulación mal calibrada. O obxectivo pode ser lexítimo, pero o deseño está claramente desbordado. Máis aínda cando a carga cae sobre un sector moi exposto á competencia internacional, formado por miles de empresas pequenas e medianas, e obrigado a explicar ao cliente unha cesión de datos que moitas veces nin sequera pode xustificar. Ademais, politicamente é moi torpe. España é unha potencia turística. En lugar de simplificar a experiencia do viaxante e reducir friccións, introduce un sistema percibido como invasivo, burocrático e difícil de explicar. Porque, no fondo, soa máis a vixilancia que a seguridade.