Blindar o que case non existe, por María Bastida

O Goberno aprobou o novo Plan Estatal de Vivenda 2026-2030, dotado con 7.000 millóns de euros, o triplo que o anterior. A súa principal novidade é que a vivenda protexida construída ou financiada con fondos públicos quedará blindada de forma permanente, de modo que non poderá acabar, co paso do tempo, no mercado libre. O plan inclúe ademais máis axudas á construción, a rehabilitación, o alugueiro e a compra, e fixa en 900 euros o alugueiro máximo da nova vivenda pública financiada con estes fondos. Sobre o papel, non é unha novidade menor. O problema é que a vivenda en España está chea de plans ambiciosos, anuncios solemnes e resultados decepcionantes. Este é o último capítulo dunha longa secuencia de políticas que produciron moito máis ruído que vivendas.

De feito, a principal virtude do plan é tamén a mellor proba do fracaso acumulado. Se agora hai que “blindar” a vivenda protexida é porque durante décadas se permitiu que unha parte importante dese parque perdese a súa función social. Corríxese, por tanto, un erro serio. Pero corrixir un erro non equivale a resolver un problema. O propio Ministerio sitúa o parque de vivenda social nunhas 318.000 vivendas, con cobertura para apenas o 1,72 % dos fogares. Iso non é un verdadeiro sistema público de vivenda. É un parque demasiado pequeno para amortecer unha crise de acceso como a que hoxe sofren os fogares novos e de renda media e baixa.

Aí está a cuestión económica de fondo. Cando a oferta pública parte dun nivel tan exiguo, 7.000 millóns poden ser unha cifra vistosa, pero non necesariamente transformadora. O Banco de España vén advertindo do desaxuste persistente entre a creación de fogares e a oferta dispoñible, e de que o crecemento da demanda por encima da oferta segue ampliando o déficit de vivenda en venda e en alugueiro. Dito doutro xeito, o problema español non é só normativo ou orzamentario. É tamén un problema de escala, de capacidade de produción e de velocidade de execución.

Ademais, o plan nin sequera se despregará plenamente de inmediato. A súa aplicación efectiva queda remitida ao segundo semestre de 2026, unha vez pechados os convenios coas comunidades autónomas, que deben achegar o 40 % do financiamento. Esa é a distancia habitual entre a política e a realidade. Por iso convén elevar o nivel de esixencia. En vivenda, o éxito non se mide polo tamaño do anuncio, senón polo número de chaves entregadas, polos prezos que realmente baixan e pola parte do mercado que deixa de vivir permanentemente no limiar da asfixia.

​​​​​​