A xustiza paraliza que as enfermeiras receiten fármacos para a cistite

A Audiencia Nacional suspende preventivamente a orde do Ministerio de Sanidade que validaba a guía que permite ás enfermeiras prescribir medicamentos para as infeccións de urina non complicadas en mulleres maiores de 14 anos.

Nun auto, a Sala do Contencioso deste tribunal accedeu así á petición do Consello Xeral de Colexios Oficiais de Médicos de España, que recorreu a resolución de agosto de 2024 da Dirección Xeral de Saúde Pública e Equidade en Saúde que permitía ás enfermeiras receitar medicamentos para a cistitis.

Na súa resolución, os médicos argumentaban que, de aplicarse a guía, produciríase un "prexuízo irreversible" para a saúde das mulleres e que as profesións médicas e enfermeiras sitúanse en niveis formativos distintos e as súas funcións non son nin as mesmas nin resultan homologables, aínda que sexan complementarias. Tamén destacaban o prexuízo moral para os médicos, que verían como se están realizando as súas funcións por persoas que non teñen o grao en Medicina.

"A realidade é que ata o momento presente a lexislación vixente atribuíulles aos médicos o exercicio da competencia agora cuestionada e viñérono facendo de maneira satisfactoria", resaltan os maxistrados fronte ao argumento da defensa do Estado, que alegou a necesidade de axilizar o tratamento da cistite non grave.

O criterio para decidir sobre a guía recorrida debe centrarse, proseguen, na "cualificación profesional suficiente do que vaia a asumila e non na rapidez" coa que a medida en cuestión pode ser implementada.

E aínda que sexa "conceptualmente correcto" que o Consello non demostrou o suposto prexuízo para a saúde das mulleres, debe "relativizarse de maneira inmediata cando da execución do acto pode derivarse" no mesmo.

"Non pode pretenderse que as pacientes afectadas sufran un dano na súa saúde, para deste xeito, poder achegar un indicio probatorio sobre o carácter negativo da medida impugnada", resalta a Audiencia.

"A suspensión do acto impugnado non implica un prexuízo para os intereses xerais, que tampouco a defensa do Estado é capaz de concretar máis aló da afirmación xenérica baseada na pura hipótese, de que a medida impugnada viría paliar un atraso inasumible en termos de preservación da saúde das pacientes afectadas", conclúe.

Para o presidente da Organización Médica Colexial, Tomás Cobo, este auto apoia os argumentos da corporación médica para garantir a seguridade do paciente e a adecuada cualificación profesional para o diagnóstico e tratamento, ao ditaminar que "a rapidez ou a conveniencia organizativa non poden prevalecer sobre a garantía dunha atención sanitaria baseada na formación e competencias legalmente atribuídas".

A decisión non supón en ningún caso "un cuestionamiento do papel esencial da enfermería, profesión imprescindible e complementaria", senón unha chamada para "respectar o marco legal vixente e o principio de prudencia" cando se adoptan decisións que afectan directamente á saúde das persoas.

Desde a OMC sempre defenderon a colaboración entre profesionais, pero tamén a necesidade de que calquera cambio competencial "se basee nunha avaliación rigorosa, dialogada e sustentada na evidencia científica e na seguridade do paciente.

"A prescrición de medicamentos é un acto médico para o que se require a formación de seis anos no Grao de Medicina e catro ou cinco anos especialización", resolve o Consello antes de lembrar que tanto a lexislación europea como a española reservan en exclusiva a médicos, odontólogos ou podólogos a facultade de instaurar tratamentos con medicamentos suxeitos a prescrición médica.

En total existen nove guías que permiten ás enfermeiras prescribir fármacos, en concreto para a deshabituación tabáquica, anestésicos locais, febre, anticoagulación oral, tratamento de feridas, queimaduras e ostomías, hipertensión, diabetes tipo 1 e tipo 2, das que polo menos as últimas tres tamén foron recorridas.