Unha lei non constrúe casas, por María Bastida

Tres anos despois da aprobación da Lei de Vivenda, o balance non invita ao optimismo. Faltaban vivendas antes da lei e seguen faltando despois. E non será porque non se advertise: cando se intervén sobre un mercado escaso sen aumentar a oferta, acábase agravando o problema que se pretendía resolver.

Nos últimos anos, a presión demográfica, a concentración do emprego en determinadas áreas urbanas, o aumento de poboación e a falta de parque público de alugueiro foron estreitando cada vez máis o mercado. Ante un problema de oferta, intervir só sobre o prezo non elimina a escaseza; máis ben, desprázaa. Se hai poucas vivendas dispoñibles e moita xente intentando acceder a elas, o axuste aparece por outros camiños: menos oferta, máis requisitos, máis avais, máis selección de inquilinos e máis dificultade para quen ten perfís menos solventes. E aí aparece o paradoxo. Unha norma pensada para protexer o inquilino termina protexendo sobre todo a quen xa ten contrato mentres deixa peor situado a quen busca vivenda. Cando hai poucos pisos e moitos demandantes, o propietario non mira só o prezo, senón que examina a estabilidade laboral, a nómina, os avais, o tipo de contrato, a antigüidade na empresa e calquera garantía adicional. O mercado vólvese máis excluínte, aínda que formalmente se intentase facelo máis accesible.

Tampouco se pode ignorar que unha parte moi importante do alugueiro residencial depende de pequenos propietarios que, ante máis incerteza, máis rixidez normativa ou máis inseguridade xurídica, poden optar por vender, deixar a vivenda baleira, pasar ao alugueiro temporal ou endurecer as condicións de entrada. Se a regulación xera medo, a oferta retráese.

Isto non significa que o mercado da vivenda deba quedar sen regras. A vivenda non é un ben calquera e o acceso a ela ten consecuencias sociais enormes. Afecta á emancipación xuvenil, á mobilidade laboral, á natalidade, ao aforro das familias e á cohesión das cidades. Precisamente por iso, a política de vivenda debe ser moito máis seria que un límite de prezos. Unha política eficaz necesita chan, rehabilitación, financiamento, seguridade xurídica, colaboración público-privada e parque público de alugueiro. Necesita tamén acelerar licenzas, mobilizar vivenda baleira, dar estabilidade aos contratos e crear incentivos para que máis vivendas saian ao mercado residencial. Sen iso, pódese regular moito e resolver pouco.

No fondo, unha lei de vivenda que non aumenta a vivenda dispoñible queda curta. Pode ordenar, limitar ou corrixir algúns abusos, pero non pode substituír a oferta que non existe. Porque unha casa non aparece por decreto. E unha política que asusta a quen podería alugar, desincentiva a quen podería construír e non ofrece alternativas públicas suficientes acaba, simplemente, limitando o xa limitado.