Os pioneiros da secuenciación rápida do ADN, Premio Princesa de Asturias de Investigación

Os químicos británicos David Klenerman e Shankar Balasubramanian e o biofísico francés Pascal Mayer, pioneiros no desenvolvemento da tecnoloxía que permite a secuenciación de ADN de forma rápida, precisa, a baixo custo e a gran escala, foron galardoados este mércores co Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica 2026.

Este método, que posibilita que a secuenciación do xenoma humano poida facerse nun só día cun custo de menos de mil dólares, cando para facelo no ano 2000 precisáronse dez anos e máis de mil millóns de dólares, permitiu importantes avances no campo da biomedicina, xa que se utiliza no diagnóstico e atención do cancro, enfermidades raras e infecciosas ou probas prenatais, e no da bioloxía ou ecoloxía.

Klenerman (Reino Unido, 1959) e Balasubramanian (Chennai, a India, 1966), profesores na Universidade de Cambridge, inventaron xuntos este método e cofundaron a finais do pasado século unha empresa para que a súa tecnoloxía estivese ao alcance de todo o mundo.

A ela tamén contribuíu o biofísico Pascal Mayer (Mosela, Francia, 1963), profesor asociado da Universidade de Estraburgo que desenvolveu a súa carreira en empresas privadas e que ideou un método de amplificación superficial do ADN que é clave para a secuenciación rápida do ADN.

O método NGS pasa por dividir o ADN en numerosos fragmentos pequenos que se inmobilizan na superficie dun chip na que, despois de ser amplificados, son descodificados mediante técnicas de fluorescencia para, posteriormente, ser ensamblados mediante un programa informático capaz de secuenciar miles de millóns de fragmentos en paralelo, ata lograr a secuencia completa.

Tras a súa concesión, Mayer recoñeceu, nunhas declaracións difundidas pola Fundación Princesa de Asturias, que se sente "profundamente honrado" por un galardón que recoñece unha técnica que foi "o resultado dunha ciencia impulsada pola curiosidade, o pensamento multidisciplinario e as salientables colaboracións entre institucións e países".

Balasubramanian, nunha entrevista telefónica con EFE, tamén dixo sentirse sorprendido e honrado por un premio que supón "un recoñecemento ao traballo realizado por moitas persoas" e que pon en valor "a ciencia e as ideas" que se desenvolveron ata converterse nunha tecnoloxía comercial funcional para que a utilicen os investigadores e médicos.

Tras sinalar que dedicou toda a súa carreira a traballar en diferentes aspectos do ADN, afirmou que é difícil atopar unha enfermidade que non estea dalgún xeito relacionado con el ou que non poida diagnosticarse de xeito útil coa secuenciación do xenoma, que abre ademais oportunidades para o desenvolvemento de novas terapias.

Segundo a acta do xurado, a nova técnica foi merecedora do premio por converterse "nunha ferramenta xenética de uso cotián que revolucionou o medicamento personalizado" e impulsar " o diagnóstico clínico e a investigación en bioloxía, biomedicina, medicamento forense e ecoloxía".

O de Investigación Científica e Técnica foi o terceiro premio en fallarse este ano.