O TC anula a esixencia a sociedades de estar domiciliadas en Galicia para ter beneficios fiscais

O Pleno do Tribunal Constitucional declarou, por unanimidade, que é inconstitucional que Galicia esixa ás sociedades de garantía recíproca (SGR) que se teñan que domiciliar na comunidade autónoma para poder beneficiarse dun tipo reducido do imposto de actos xurídicos documentados.

Trátase dunha sentenza, na que foi relator o maxistrado Juan Carlos Campo Moreno, que estimou unha cuestión de inconstitucionalidade promovida pola Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) en relación co precepto autonómico que prevé un tipo de gravame reducido no imposto sobre actos xurídicos documentados en favor de sociedades de garantía recíproca que estean domiciliadas na comunidade galega.

E é que o TSXG expuxo esta cuestión ao TC porque entende que podería constituír unha vulneración da "igualdade como garantía básica do sistema tributario".

Agora, a sentenza analiza un dos artigos do Decreto Lexislativo 1/2011, do 28 de xullo, sobre as disposicións legais de Galicia en materia de tributos cedidos polo Estado, o apartado seis do artigo 15, que trata do custo fiscal da documentación notarial necesaria para constituír as contragarantías, ("hipotecas, habitualmente") que reciben as SGR en contrapartida dos avais que prestan ás pemes para que estas poidan acceder ao financiamento bancario.

Segundo o TC, o efecto deste artigo é que dito custo fiscal se reduza "substancialmente" para as sociedades de garantía recíproca locais (domiciliadas en Galicia), fronte ás domiciliadas fóra da comunidade.

Principio de igualdade tributaria

O tribunal lembra a súa doutrina sobre o principio de igualdade tributaria, en conexión coa liberdade de circulación e de establecemento de persoas e bens, e que xa o levou a declarar como inconstitucionais certas medidas tributarias por utilizar a residencia ou domiciliación nun territorio "con fins discriminatorios ou proteccionistas".

Cita, por exemplo, a súa sentenza 60/2015 achega do imposto sobre sucesións na Comunidade Valenciana; a 52/2018 relativa ao imposto sobre doazóns en Castela-A Mancha); a e 20/2022 achega do imposto sobre os depósitos de clientes de entidades de crédito das Canarias.

Seguindo esta doutrina, neste caso o TC observa unha "diferenza de trato" entre as SGR que están domiciliadas en Galicia e as que non, e que esta situación "carece dunha xustificación obxectiva e razoable", rexeitando o argumento de que isto apoiaría o tecido empresarial galego, debido a que ás pemes que reciben os avais "élles indiferente onde estea domiciliada a entidade que llelo outorga"; ou de que incentiva a domiciliación das SGR en Galicia, xa que isto é un "fin proteccionista".

En consecuencia, o TC declarou inconstitucional e nulo o inciso "con domicilio social no territorio da comunidade autónoma de Galicia" do apartado seis do artigo 15 do Decreto Lexislativo 1/2011, do 28 de xullo.

Recurso dunha sociedade con sede social en Burgos

O TSXG decretou a suspensión sobre este caso ata que o Tribunal Constitucional se pronunciase, cuestión que agora realizou, sobre as actuacións relativas ao recurso presentado por unha sociedade de garantía recíproca con domicilio social en Burgos que constituíu hipotecas sobre bens situados en Galicia.

A sociedade reclamaba ao TSXG que se manteña o tipo de gravame do 0,1%, que aplicou na súa autoliquidación, e non o do 1,5%, como defende a Consellería de Facenda, que alegaba que o artigo 15.6 do Decreto Lexislativo 1/2011 condiciona a aplicación do gravame do 0,1% na modalidade de actos xurídicos documentados a que as sociedades de garantía mutua teñan o seu domicilio en Galicia.

"A discrepancia cínguese en determinar a validez constitucional da diferenciación no tipo de gravame", subliñaba o TSXG no seu auto, no que sinalaba que aínda que o Imposto de Actos Xurídicos Documentados é un tributo cedido, é dicir, que Galicia "conta con competencias normativas propias, polo que pode --en principio-- establecer un réxime tributario que non coincida co doutras comunidades autónomas ou coa Lei Estatal", iso non significa que ese poder sexa "ilimitado".

Desta forma, os maxistrados do TSXG destacaban que "non se indica en que medida establecer o domicilio en Galicia das Sociedades de Garantía Recíproca favorece o cumprimento dos fins destas sociedades", á vez que engadían que tampouco se especifica "en que medida resulta fortalecida a actividade financeira das devanditas sociedades e o servizo prestado aos seus membros, xa que os socios non teñen por que ter a súa sede en Galicia, pois fálase de servizos financeiros que poden prestarse a distancia ou por medio dunha sucursal sita en Galicia".