O rei, na homenaxe a Tomás y Valiente: "Custa crer que aínda haxa quen xustifique a ETA"

Filipe VI asegurou este venres na homenaxe o xurista Francisco Tomás y Valiente, asasinado hai 30 anos pola ETA, que custa crer que aínda haxa quen xustifique e non condene o terrorismo e destacou que a memoria non é unha forma de desquite nin unha rémora senón "un deber cívico".

Trinta anos despois deste asasinato, -ocorrido o 14 de febreiro de 1996, cando un membro do comando Madrid de ETA lle disparou tres tiros a Tomás y Valiente no seu despacho da facultade, onde impartía clases-, os reis presidiron na Universidade Autónoma de Madrid esta homenaxe.

Tomás y Valiente foi ademais profesor de Filipe VI cando cursou estudos nesta Universidade (1988-1993), un mestre o que lembrou con admiración e gratitude no seu discurso.

"A súa figura convidaba a achegarse, pero escoitalo, lelo e coñecer o seu traballo facíame sentir pequeno, non por altura, senón por facerme consciente de tanto que me faltaba por saber e comprender. Talle de home de leis, talle de coñecedor profundo da nosa historia e talle de mestre e servidor público", rememorou o xefe do Estado, quen fixo unha descrición do seu admirado profesor.

O rei referiuse aos tempos "moi duros" e a barbarie en forma de goteo de atentados da banda terrorista ETA e como aínda así o asasinato dun profesor no seu despacho da facultade causou unha enorme conmoción: "Foi un acto de singular brutalidade, de despropósito sen límites, orientado a sementar o terror en estado puro".

Porque -agregou Filipe VI- "cando se elixe a violencia fronte á palabra, o obxectivo é matar a convivencia, isto é, cernar a liberdade e sementar o odio que impide a comprensión daquel que pensa distinto", obxectivo dun terrorismo "tan totalitario e inhumano que custa crer que aínda hoxe haxa quen o xustifique e non o condene".

"Debemos a nosa convivencia democrática" a persoas como Francisco Tomás y Valiente, que citou tamén a Ernest Lluch e Manuel Broseta, a Gregorio Ordóñez, a Miguel Ángel Blanco, a José Luis López de Lacalle, a Fernando Múgica, a Alberto Jiménez Becerril e a súa muller, Ascensión García, a Carmen Tagle ou Manuel Rivera.

E lembrou tamén os centenares de servidores públicos e a civís, nenos incluídos, que foron as 853 vítimas mortais recoñecidas da banda terrorista, ademais de subliñar que moitos destes asasinatos seguen sen resolverse pese ao tempo transcorrido.

Por iso, destacou que hai que lembralas todas porque "a memoria non é unha forma de desquite, nin unha lista inesgotable de agravios, nin unha rémora para o progreso. A memoria é un deber cívico".

"Non podemos convivir, sen a memoria", insistiu Filipe VI, quen considerou que é unha lección que os mozos, que afortunadamente non viviron esa España, deben aprender e ter sempre moi presente.

Tamén lembrou o rei as miles de persoas que se manifestaron tras o atentado polas rúas de Madrid coas mans pintadas de branco, a confirmación "de que a sociedade española optara rotundamente polo camiño da paz, do diálogo, da non violencia".

No acto celebrado na aula Magna da Facultade de Dereito da universidade, a súa reitora, Amaya Mendikoetxea, subliñou tamén o movemento das "mans brancas" xurdido tras o asasinato: a defensa serena da democracia, unha reacción sen precedentes contra a ETA.

O legado de Tomás y Valiente segue sendo necesario e a súa figura é de "rabiosa" actualidade, indicou a reitora, que destacou a necesidade de que os estudantes de hoxe recollan a testemuña da memoria. Porque "cando rexorden discursos totalitarios convén lembrar que a democracia non é irreversible, constrúese cada día".

Antes, os reis visitaron a exposición In memoriam Tomás y Valiente. 1996-2026 na mesma Facultade de Dereito, dedicada ao recordo de quen foi catedrático de Historia do Dereito da UAM entre 1980 e 1996, ademais de segundo presidente do Tribunal Constitucional.

A primeira parte da exposición está dedicada á traxectoria de Tomás y Valiente, e a segunda, ás reaccións tras o seu asasinato. O percorrido inclúe ademais unha instalación que reproduce o despacho do profesor cos seus andeis orixinais, onde se poden ver os impactos das balas do atentado.

Un acto ao que asistiron tres dos fillos de Tomás y Valiente, ademais do presidente do Tribunal Constitucional, Cándido Conde Pumpido, a presidenta do Consello de Estado, Carmen Calvo; ou o ministro do Interior, Fernando Grande-Marlaska.

Os reis, xunto con Francisco, Ana e Carmen Tomás y Valiente realizaron posteriormente unha ofrenda floral, tras o que se gardou un minuto de silencio en recordo do xurista.