Galicia, porta de entrada á eclipse: todo listo para o fenómeno astronómico do século

Galicia será a porta de entrada da eclipse solar na península ibérica o 12 de agosto e ten todo preparado para desfrutar do fenómeno astronómico do século, cunha axenda de eventos de observación e divulgación científica e un amplo dispositivo de seguridade e mobilidade.

A comunidade galega ten unha posición privilexiada para o primeiro das tres eclipses visibles en España en 2026, 2027 e 2028: será a encargada de recibir o fenómeno.

"En primeiro lugar tocará Estaca de Bares e o cabo Ortegal case ao mesmo tempo, o que é a eclipse parcial. A fase total empezará simultaneamente en Estaca de Bares e en cabo de Peñas, en Asturias", explica o profesor Manuel Andrade Baliño, coordinadora da área de Astronomía e Astrofísica da Universidade de Santiago de Compostela (USC).

A totalidade será visible na metade nordés da comunidade, practicamente en toda a provincia de Lugo, en gran parte da da Coruña, en só tres municipios de Pontevedra e en Ourense, principalmente na zona de Valdeorras.

Cuanto máis preto da liña central, máis durará. A experiencia máis longa será en Ribadeo, ao redor de 1 minuto e 49 segundos.

Eventos 

Para ese día preparáronse múltiples eventos repartidos pola xeografía galega.

Un deles será en Lugo, organizado pola USC e coordinado por Andrade Baliño: puntos de observación no adarve da Muralla Romana e o Parque Rosalía de Castro con telescopios solares de luz branca e H-alfa, cuxas imaxes se proxectarán nunha pantalla xigante.

"Estamos a saír case dun pico de máxima actividade e esperamos que ese día poidamos ver fenómenos interesantes tamén na superficie do Sol", conta o profesor.

Tamén desde a USC, o Observatorio Astronómico Ramón María Aller organiza unha observación conxunta desde a praia de As Catedrais, en Ribadeo, e Lalín (Pontevedra), onde se sitúa o monumento megalítico Altar do Sol.

Haberá pantallas xigantes para que a poboación poida ver simultaneamente como avanza a eclipse en ambas as localizacións, co comentario científico do coordinador do Observatorio, José Ángel Docobo.

O Parque dás Idades de Miño será o epicentro científico da provincia coruñesa, onde a Reserva de Biosfera Mariñas Coruñesas organiza unha xornada con telescopios, pantallas xigantes, talleres infantís, animación e oferta gastronómica.

A cidade da Coruña estableceu quince puntos prioritarios de observación, con zona para persoas con mobilidade reducida nas praias de Riazor e Orzán.

Para quen busca axuntar experiencias, varias adegas da Ribeira Sacra maridan viños e eclipse para contemplar o fenómeno entre viñedos ou nun paseo en barco polos canóns, e as inmediacións da praia de As Catedrais acollerá a Eclipse Fest, un concerto organizado pola Televisión de Galicia.

Dispositivo de seguridade

Ante a afluencia masiva esperada, púxose en marcha un amplo dispositivo en Galicia para garantir a seguridade, facilitar a mobilidade, protexer os espazos naturais e previr incendios.

Hai 85 puntos de observación oficiais nas catro provincias e 29 zonas de exclusión estarán restrinxidas.

A Xunta activará ese día o plan territorial de emerxencias e reunirá o Centro de coordinación operativa integrada (Cecopi) para seguir posibles incidencias e coordinar aos efectivos mobilizados.

Adiantouse cinco días o despregamento da operación Sentinela de vixilancia e prevención de incendios, ao 10 de agosto.

As compañías de autobús reforzarán as súas liñas autonómicas e cidades como A Coruña, onde se esperan miles de visitantes, reforzarán o transporte público e habilitarán aparcamentos disuasorios.

Museos, universidades, organismos públicos e o grupo ONCE repartiron miles de lentes homologadas para garantir unha observación segura.

A meteoroloxía

Un factor clave para observar a eclipse e que condicionará os desprazamentos dese día será a meteoroloxía.

"Dous días antes hai unha previsión bastante certeira", di o profesor Andrade Baliño, que explica que en Galicia hai tres inconvenientes principais nesas datas.

Son as brumas costeiras, moi típicas no verán en zonas na costa coruñesa; o nordés, que arrastra nubes cara a Mariña lucense, e tormentas que se poden formar pola tarde en Lugo.

Se o ceo está cuberto, non será "tan espectacular" porque, ao ser á tardiña, non haberá esa sensación de que se fai de noite de súpeto. "Verase un crepúsculo continuo, máis longo do normal", aclara o profesor.