Crecer sen rede, por María Bastida

Cada comezo de ano convida o balance e á previsión. Xaneiro de 2026 non inaugura un ciclo claro nin pecha definitivamente o anterior. Abre, máis ben, un tempo no que a economía aguanta, pero xa non perdoa erros.

España entra neste ano cunha posición relativamente favorable. Tras un 2025 obxectivamente positivo, espérase unha desaceleración moderada, pero compatible cun crecemento en torno ao 2 %. Non é un milagre económico, senón inercia. España non crece por un salto de produtividade nin por unha transformación do seu modelo económico. Crece porque o mercado laboral aguanta, a inmigración amplía a base demográfica e sectores como os servizos e o turismo seguen funcionando ben. Iso non é malo, pero tampouco indefinido. 2026 é o ano en que ese modelo mostra os seus límites, sen que aínda haxa un novo plenamente definido. Tamén será o primeiro ano no que o crecemento español empezo a medirse sen o colchón dos estímulos extraordinarios. Cos fondos Next Generation en retirada e as regras fiscais de volta, as inercias deixarán de ser suficientes.

A inflación, pola súa banda, normalízase sen desaparecer do todo, pero a presión persiste nos servizos e nos custos laborais. De aí a prudencia do Banco Central Europeo, que previsiblemente manterá os tipos en niveis elevados durante máis tempo. Non estamos xa en fase de axuste agresivo, pero tampouco nunha contorna de estímulo. É un equilibrio fráxil, vixiado trimestre a trimestre.

O mercado laboral reflicte esa mesma ambivalencia. Créase emprego, pero o paro segue sendo elevado en termos europeos e cun compoñente estrutural que o ciclo non corrixe. O patrón sectorial é claro: España vai ben por servizos e peor por industria, a pesar de contar cunha vantaxe relativa en custos enerxéticos. E a todo iso súmase o problema da vivenda. O desequilibrio entre oferta e demanda mete presión nos prezos, salarios e calidade de vida nun país que crece en poboación e turismo, pero non constrúe o suficiente para absorber esa presión.

Fóra das nosas fronteiras, o contexto non axuda. Europa segue sendo o elo máis débil, con crecemento baixo, decisións lentas e unha dificultade evidente para coordinar investimento e reformas nunha contorna política fragmentado. Estados Unidos mantén a súa fortaleza económica, pero cunha politización crecente da política comercial e fiscal que introduce volatilidade innecesaria. A China, pola súa banda, deixa de ser o motor predicible de crecemento global para converterse nunha grande incógnita, atrapada entre axustes internos e tensións xeopolíticas.

Neste escenario de incerteza, algúns focos tenden a sobredimensionarse. Venezuela é un deles. Non vai alterar de forma significativa o crecemento da economía española en 2026 nin pola vía do petróleo -cuxo impacto sería gradual e condicionado a factores políticos- nin pola vía comercial directa. A súa relevancia é outra. Venezuela funciona como advertencia dunha obviedade que parecemos empeñados en reaprender: as regras importan. A destrución da propiedade, o incumprimento de contratos e a arbitrariedade institucional son variables económicas fundamentais. Cando desaparecen, a economía colapsa. E cando se pretende reconstruíla, o custo é enorme e o proceso, longo.

España non está nese escenario, nin moito menos. Pero 2026 será un ano no que a credibilidade institucional, a seguridade xurídica e a calidade das políticas económicas volverán ser activos diferenciais. Porque os estímulos extraordinarios esgótanse, e os erros páganse antes. A cuestión é se saberemos crecer sen seguir estirando inercias e sen mirar cara a outro lado cando aparezan os límites do modelo. Esa é a verdadeira proba de 2026.