A arte de non contestar, por María Bastida

Hai silencios especialmente elocuentes, e o do Goberno central sobre a AP-9 é un deles. Desde hai máis de tres meses, a Xunta de Galicia solicita algo tan básico como a documentación relativa ao procedemento de infracción aberto pola Comisión Europea pola prórroga da concesión da autoestrada. Non pide unha decisión, nin sequera unha postura. Unicamente papeis. E non chegan.

A decisión da Xunta de fixar un prazo dun mes antes de acudir aos tribunais non é nin unha sobreactuación nin unha fuxida cara a adiante, senón a consecuencia lóxica dunha completa anomalía: unha administración directamente afectada por un expediente europeo á que non se lle permite acceder á información. Tan ilóxico como opaco.

Convén lembrar que o fondo do asunto é un debate xurídico-económico sobre competencias, axudas de Estado e duración de concesións. Bruxelas non entra en cuestións como estas por capricho, senón cando detecta problemas estruturais. E cando entra, adoita facelo en serio. Na mesma liña, o Parlamento galego, por unanimidade, defendeu que a mellor saída pasa polo rescate e a transferencia da titularidade da autoestrada.

O contraste, ademais, é difícil de ignorar. Noutras partes de España anúncianse rebaixas de peaxes, bonificacións e compensacións. Na AP-9, as peaxes seguen subindo cada ano: os usuarios pagan e a concesionaria reparte dividendos millonarios. A última repartición, superior aos cen millóns de euros, chega apenas un mes despois dunha nova subida. A autoestrada funciona así como unha auténtica máquina de extracción de rendas nun territorio sen alternativa.

Adicionalmente, o rescate xa non soa a herexía. Con tipos de interese máis altos, si, pero tamén con fluxos de caixa moi predicibles. O debate é quen paga que, durante canto tempo e con que retorno social. Manter unha concesión cuestionada por Bruxelas, con peaxes crecentes e rendibilidades extraordinarias, tampouco é gratis. Simplemente é un custo menos visible.

A xogada da Xunta é, nese sentido, intelixente. Non dramatiza, non ameaza de entrada nin rompe pontes. Dá un prazo, apela a Europa, apóiase na unanimidade parlamentaria e deixa claro que, se non hai resposta, haberá tribunais. É unha estratexia de presión institucional clásica, pero ben executada. A pregunta é por que o Goberno central prefire calar antes que explicar. Porque en política económica, cando alguén evita explicar, adoita ser porque o relato actual non se sostén.