Sae á luz o que podería ser o primeiro vídeo en que se ve a Gaudí

Son tan só tres segundos. Un home con traxe e canotier, que loce unha barba branca e arranxada, cruza o plano. Avanza, detense un instante, mira ao carón e desaparece da pantalla. Esa persoa, que sae dunha voda no centro de Barcelona en 1922, podería ser Antoni Gaudí?

Esa é a pregunta que lanza no seu blog a historiadora da arte Beli Artigas, quen recentemente recibiu unha cinta familiar na que supostamente aparecía o arquitecto catalán en movemento.

"Os descendentes do matrimonio Costa-Artigas contactaron comigo hai pouco por mor dun artigo que publiquei sobre a casa Costa de Sitges e aproveitaron para comentarme que tiñan unha película da voda dos avós na que saía Gaudí", conta Artigas.

Segundo narraron os herdeiros á historiadora da arte, os seus avós sempre explicaran que o arquitecto de Reus asistira á voda, un relato que agora busca encaixar nestas imaxes.

De feito, suponse que os lazos entre Gaudí e a familia eran máis estreitos, xa que desde os anos 90 atribúese o deseño dos Xardíns de Can Artigas da Pobla de Lillet (Barcelona) ao xenio catalán, de cuxa morte se cumpren cen anos este 2026.

Un xogo de arquivo

"Eu tan só propuxen un xogo", matiza Artigas, quen fixo público no seu blog o vídeo, acompañado dun breve percorrido pola historia familiar para achegar contexto, co que non pretendía nin afirmar nin desmentir que esa figura era, efectivamente, Antoni Gaudí.

A intención da historiadora con esta publicación era a de tratar de dar con algún documento ou fotografía que atestigüe que o arquitecto asistiu a esa ligazón, celebrada na igrexa da Concepció de Barcelona o 17 de xuño de 1922.

Para dar máis voo ao descubrimento e atopar algún outro testemuño do casamento que apoiase a teoría de que Gaudí foi un dos invitados, Artigas contactou con Jan X.C., o graduado en arquitectura detrás da conta de X Efemèrides d'Arquitectura, que acumula máis de 42.000 seguidores.

No seu fío, Jan X.C., menos cauteloso que Artigas, compara os poucos fotogramas con distintas fotografías do arquitecto, traza liñas que contornean o seu nariz e os seus ombreiros e conclúe que o home do canotier e a barba branca é Antoni Gaudí.

As reservas da Cátedra Gaudí

Quen si é moito máis reservado no seu diagnóstico é o director da Cátedra Gaudí, Galdric Santana, que, consultado por EFE, recoñece que se debería facer un estudo científico exhaustivo para determinar esta hipótese.

"Os Costa-Artigas viñeron á Cátedra co vídeo hai xusto un mes –comenta Santana, que tamén é o comisario do Ano Gaudí–, e díxenlles que era un tema que me interesaba, pero que non podería poñerme con iso ata máis adiante".

O arquitecto mesmo lembra que comparou a gravación coa máscara mortuoria de Gaudí que alberga a Cátedra, e que a súa intuición, a primeira ollada, é que había argumentos tanto para asegurar como para negar que aquela figura en movemento é a do arquitecto e que se requiriría un estudo de, polo menos un ano, para sacar unha conclusión válida.

Outros 'falsos Gaudís'

A prudencia de Santana responde, máis aló do rigor académico, a que a figura de Gaudí xa arrastra un puñado de fotografías e vídeos falsamente atribuídos.

En 2017, apareceu un vídeo no que supostamente se vía ao arquitecto da Sagrada Familia nunha voda en Montserrat en 1925.

Tras dedicarlle páxinas e páxinas en prensa e unha reportaxe en televisión, os expertos en Gaudí chegaron á conclusión de que ese home non podía ser de ningún modo o arquitecto.

Outro caso moi soado foi o dunha fotografía que viu a luz en 2016, na que se supoñía que se vía a Antoni Gaudí entrando na Universidade de Barcelona.

Foi o mesmo Galdric Santana quen, tras facer unha restitución métrica da imaxe, demostrou que aquel home medía preto de dous metros, unha altura incompatible coa de Gaudí.

Tal e como defenden tanto Artigas como Santana, que Antoni Gaudí asistise a unha voda en Barcelona en 1922 e que existan tales imaxes non deixa de ser un feito anecdótico.

En cambio, demostrar unha relación entre o arquitecto e a familia Costa-Artigas si que pode ser un elemento crave para a atribución definitiva do deseño dos Xardíns de Can Artigas a Antoni Gaudí.