As vías dos afectados pola lei de netos para recuperar o seu dereito a voto o 29-N

A decisión do Tribunal Supremo de manter a suspensión cautelar do dereito a voto dos nacionalizados pola lei de netos afecta a 163.020 persoas, que agora dispoñen de tres vías para recuperar o seu dereito ao sufraxio co calendario electoral, a burocracia e os gastos como principais obstáculos.

Neste grupo figuran os nacionalizados pola lei de netos xa inscritos no Censo de residentes ausentes no estranxeiro (CERA) que accederon á nacionalidade ben a través da disposición que recollía a Lei de Memoria Democrática ou da instrución posterior de Xustiza, que é a actuación que cuestionan os maxistrados.

Os afectados dispoñen de tres vías para pelexar por recuperar o seu dereito ao voto de cara ao 29-N, que agora está suspendido.

A vía consular

O Supremo nos seus autos establece que "non rexerá a suspensión" cando os encargados dos consulados "expidan, baixo a súa responsabilidade, certificación acreditativa de que, a data 1 de agosto de 2026", esas persoas accederon á nacionalidade acreditando documentalmente ser fillos ou netos de represaliados "por razóns políticas, ideolóxicas ou de crenza ou de orientación de identidade sexual", como fixa a norma e non a instrución.

Aquí os afectados están en mans dos cónsules, porque os nacionalizados só poden limitarse a reclamar esa certificación para recuperar o dereito ao voto que o Supremo lles recoñece pero, en cambio, non poden entregar nova documentación, o que afecta ante todo aos nacionalizados pola instrución.

A impugnación ante o Tribunal Supremo

Para evitar a súa indefensión, a Sala ofreceu aos afectados a posibilidade de comparecer no procedemento como parte codemandada e formular alegacións nun prazo máximo de cinco días hábiles, que conta a partir do día seguinte á publicación do fallo no Boletín oficial del Estado, o que aínda non sucedeu.

A comparecencia esixe o trámite de avogado e procurador para os afectados, unha opción moi custosa.

O Supremo tería que resolver estas impugnacións nun tempo record, sempre e cando non haxa un aluvión de comparecencias, o que complicaría aínda máis se cabe dar unha resposta fundada a pouco máis dun mes para os comicios.

O último recurso ante o Tribunal Constitucional

Aquí hai dúbidas sobre quen podería recorrer en amparo alegando vulneración de dereitos fundamentais, pois a lei permite que a Fiscalía e o Defensor do Pobo poidan facelo, á marxe está claro dos afectados, aínda que fontes xurídicas deixan claro que, neste caso, unicamente os afectados poderían recorrer.

O Goberno sinalou que a Avogacía está a estudar o escenario do Constitucional, aínda que as fontes consultadas explican que non hai marxe por falta de lexitimidade.

O TC nin pode nin quere intervir neste asunto hoxe por hoxe xa que é un procedemento en curso no Tribunal Supremo e, por tanto, non pode actuar mentres non remate a tramitación na xurisdición ordinaria.

Agora mesmo, no Supremo abriuse unha fase procesual de alegacións e se ninguén as presenta, os recursos ao Constitucional serían inadmisibles por non esgotar as vías de recurso na xurisdición ordinaria. E se se presentan haberá que tramitalos e resolvelos, o que levará bastante tempo, engaden as fontes.