A viaxe a España de León XIV: esquema tradicional pero de "estilo Prevost"

Foi o papa Pablo VI quen inaugurou a tradición das viaxes internacionais ao visitar en 1964 Xordania, Nazaret, Belén e Xerusalén. Desde entón as visitas apostólicas non só serviron para levar a proximidade do papa aos católicos do mundo, senón que se converteron tamén nun modo de diplomacia vaticana.

Desde Pablo VI pouco cambiou nas viaxes de Xoán Paulo II, Bieito XVI e Francisco e os diferentes organizadores das visitas seguen un esquema fixo baseado en tres piares: actos institucionais, sociais e encontros cos católicos e celebracións litúrxicas, cada un co seu propio estilo. E así se repetirá na viaxe de León XIV a España do 6 ao 12 de xuño.

Robert Prevost mostrará en España o estilo que lle caracterizou no seu primeiro ano de pontificado: discursos máis ben curtos, sen grandes frases de efecto e sen levantar a voz, pero sobre todo incisivos no seu conxunto. Matemático e canonista, non cede ás improvisacións. Os discursos, preparados con semanas de antelación, leranse letra a letra.

No seu discurso aos directivos e ao persoal de Ita Airways o 23 de marzo , o pontífice estadounidense falou da súa visión das viaxes apostólicas: "O papa preséntase ante todos como mensaxeiro de paz e as súas rutas son o que sempre deberían ser: pontes de diálogo, encontro e fraternidade".

A parte institucional

Todas as viaxes papais comezan coa visita de cortesía aos xefes de estado e neste caso serán os reis de España, que recibirán o papa no Palacio Real. Sempre se celebra unha cerimonia de benvida cos himnos, a presentación das delegacións e despois unha reunión privada que inclúe aos familiares.

Tras este acto, os papas dirixen o seu primeiro discurso ao chegar ao país: trátase xeralmente da alocución máis política da viaxe, dirixida á sociedade civil e ás autoridades. Aínda que todos esperan as palabras do papa no Congreso, haberá que seguir con moita atención este momento onde haberá referencias á vida en España e poderíanse esperar palabras sobre migración, a crise da vivenda ou a España baleirada.

Primeiros ministros, xefes da oposición e outras autoridades reúnense co papa en actos menos protocolarios en escenarios como a nunciatura ou mesmo nos aeroportos: no caso de España, o presidente do Goberno, Pedro Sánchez, será recibido na mañá do 8 de xuño na Nunciatura apostólica.

O resto da delegación vaticana tamén mantén outras reunións institucionais que son tamén de grande importancia para as relacións bilaterais.

Nesta viaxe, León XIV será o primeiro papa en falar no Congreso pero non se trata dun xesto inédito. Espérase un discurso que transcenda máis alá de España, unha mensaxe á Unión Europa, ás democracias occidentais nun momento de crise do multilateralismo, de guerras e de graves tensións internacionais.

Xoán Paulo II pronunciou o 14 de novembro de 2002 un histórico discurso ante a Cámara de Deputados e Senado de Italia, na única visita dun pontífice ao Parlamento italiano. Bieito XVI dirixiuse ao Parlamento británico o 17 de setembro de 2010 e ao alemán Bundestag o 22 de setembro de 2011. Francisco falou ante o Congreso dos Estados Unidos o 24 de setembro de 2015.

As etapas sociais

En todas as viaxes papais, unha parte dos actos resérvase a visitar os exemplos da misión social de la Igrexa Católica.

León XIV continuou con esta tradición e visitará un centro para persoas sen fogar xestionado por Cáritas en Madrid, un cárcere, o centro penal Brians 1 en Barcelona e un centro de acollida de migrantes en Tenerife.

Nestes actos, o papa escoita as palabras dos máis desfavorecidos e adoita pronunciar un breve discurso xeralmente con mensaxes de proximidade e esperanza. Aínda que os eventos adoitan durar poucos minutos, León XVI non dúbida despois en saudar os asistentes.

Encontros cos católicos

Nas visitas papais inclúense sempre encontros co clero do país nalgunha das catedrais ou basílicas, un xeito de mostrar proximidade pero tamén nalgunhas ocasións de 'reprender' á Igrexa local. Será interesante comprobar se a mensaxe de León XIV en España incluirá referencias á xestión dos abusos ou a necesidade de la Igrexa de estar cos máis desfavorecidos como os migrantes.

Tamén se organizan encontros cos mozos e en moitos casos co mundo universitario. O esquema é sempre o mesmo, testemuños e palabras do papa que responden as cuestións que lle presentaron.

León XIV é o primeiro papa dixital. Usaba as redes sociais antes de ser elixido pontífice, utiliza whatsapp para comunicar, aplicacións para estudar idiomas e leva na súa boneca un reloxo intelixente. Isto permítelle conectar cos mozos usando a súa propia linguaxe.

E ademais está preocupado (e ocupado) pola intelixencia artificial como plasmou na súa primeira e recente encíclica Magnifica humanitas da que seguramente haberá moitas referencias nos seus discursos.

Pero sobre todo, León XIV deu unha grande importancia á participación dos católicos nas celebracións litúrxicas. No encontro cos mozos non só haberá actuacións musicais, será unha vixilia con adoración eucarística. Tamén celebrará a tradicional procesión do Corpus Christi e misa nas catro cidades; Madrid, Barcelona, As Palmas de Gran Canaria e Santa Cruz de Tenerife.