Quen era quen o 23F: guía para non perderse nos papeis secretos do golpe de estado

Logo da publicación no Boletín Oficial do Estado do acordo do Consello de Ministros para desclasificar os documentos relacionados co 23F, a axencia Efe repasa os nomes destacados relacionados con aquela tentativa de golpe de estado, hai xa 45 anos.

1.- ANTONIO TEJERO. Tenente coronel da Garda Civil. Asaltou o Congreso á fronte dun grupo de axentes e mantivo unhas 18 horas secuestrado ao Goberno e aos deputados. Sentenciado a 30 anos de prisión por rebelión militar, foi o último condenado en saír do cárcere, tras permanecer quince anos e nove meses, a maior parte no castelo de Figueres (Xirona), do que era o único recluso.

2.- JAIME MILANS DO BOSCH. Capitán xeral da II Rexión Militar. Un dos xefes do intento golpista, ao impoñer o estado de excepción en Valencia e sacar os tanques á rúa. En xuño de 1982, foi condenado polo Consello Supremo de Xustiza Militar a trinta anos de cárcere e perda de emprego polo delito de rebelión militar. Posto en liberdade en 1990, faleceu en 1997 e foi enterrado na cripta do Alcázar de Toledo, como defensor do recinto na Guerra Civil.

3.- ALFONSO ARMADA. Xeneral de división do Exército de Terra. Designado polos conspiradores para ocupar a Presidencia do Goberno. A súa participación foi coñecida no momento da súa destitución e arresto, cinco días despois do intento golpista. Condenado a 30 anos de cárcere e desposuído do seu rango militar. Indultado por razóns de saúde en 1988, tras cumprir seis anos de cárcere. Falecido en 2013.

4.- RICARDO PARDO ZANCADA. Comandante de infantería. Na madrugada do día 24 sumouse con 113 homes da Policía Militar da División Acoirazada 'Brunete' á ocupación do Congreso e participou na redacción do manifesto de Tejero. A véspera do golpe viaxara a Valencia para informar da operación ao tenente xeneral Milans do Bosch. De regreso a Madrid, informou o coronel San Martín da chegada do xeneral de división Torres Vermellas coa mensaxe "a bandexa está gravada". Condenado a doce anos e separado do servizo activo polo delito de adhesión á rebelión. Obtivo a liberdade condicionada en 1987.

5.- JOSÉ IGNACIO SAN MARTÍN. Xefe de Estado Maior da División Acoirazada Brunete. Participou no intento golpista regresando de Zaragoza, onde realizaba manobras militares, e encargándose de distribuír as unidades da División Acoirazada que tomaron Prado del Rey, desde onde emitía TVE. Condenado a dez anos de reclusión e separación definitiva do servizo, saíu en liberdade condicionada en 1986, tras cumprir máis das tres cuartas partes da pena. Faleceu en Madrid en 2004, aos 80 anos.

6.- JUAN GARCÍA CARRÉS. Dos 30 inculpados, só el era civil. Fora dirixente dos sindicatos verticais do réxime franquista. Participou na reunión de xullo de 1980 na que se fraguou o golpe e na que estiveron presentes os tenentes coroneis Tejero e Pedro Mais Oliver, axudante de Milans do Bosch. Foi condenado a dous anos de prisión, que cumpriu. Morreu en 1986.

7.- O REI XOÁN CARLOS I. A mensaxe por radio e televisión do entón xefe do Estado, despois de horas de tensión e desconcerto, tranquilizou aos cidadáns e conxurou aos golpistas. Co uniforme de capitán xeral dos exércitos, interveu á 01:14 horas e desautorizou aos golpistas. Catorce minutos despois, Armada abandonou o Congreso e, seguidamente, Milans do Bosch ordenou a retirada das tropas en Valencia. A partir dese momento, o golpe deuse por fracasado.

8.- SABINO FERNÁNDEZ CAMPO, secretario xeral da Casa do Rei. Interveu como coordinador co Congreso e participou na xestión das comunicacións telefónicas que o rei mantivo aquela noite cos mandos militares. En 1990 foi designado xefe da Casa do Rey, cargo que ocupou ata 1993. Logo foi conselleiro privado de Xoan Carlos I. Faleceu en 2009.

9.- ADOLFO SUÁREZ. Primeiro presidente do Goberno da era constitucional. Era o segundo intento de golpe de estado que afrontaba, tras a operación Galaxia, en 1978. O 23F estaba como presidente en funcións, porque dimitira o 29 de xaneiro. No Congreso celebrábase a sesión de investidura do seu sucesor, Leopoldo Calvo-Sotelo. Catro días despois, investido xa Calvo-Sotelo, o BOE publicou o cesamento de Suárez e a concesión real do título de duque. Faleceu en 2014, tras once anos retirado da vida pública por enfermidade.

10.- MANUEL GUTIÉRREZ MELLADO. Vicepresidente do Goberno e tenente xeral do Exército. Enfrontouse a Tejero, quen lle zarandeó, mentres varios refachos de subfusiles cribaban a cúpula do hemiciclo. Suárez acudiu a socorrerlle. Faleceu nun accidente de tráfico en 1995, cando tiña 83 anos, presidía a Fundación de Axuda contra a Drogadicción (FAD) e era membro permanente do Consello de Estado.

11.- JOSÉ LUIS ARAMBURU TOPETE. Director xeral da Garda Civil. Púxose ao mando do servizo montado xunto a outras Forzas de Seguridade do Estado para poñer fin ao asalto ao Congreso e acudiu ao Palacio das Cortes para tentar convencer a Tejero de que depuxese a súa actitude.

12.- JOSÉ SÁENZ DE SANTAMARÍA TINTURE. Inspector xeral da Policía Nacional. Ordenou rodear o Congreso. A súa declaración como testemuña no xuízo provocou o enfrontamento con Milans do Bosch, cando fixo o símil do intento golpista cun secuestro dun avión, o que motivou a frase de Milans: "Dáme noxo, vou". Foi nomeado tenente xeral en 1982 e director xeral da Garda Civil co Goberno do PSOE. Faleceu en 2003 aos 84 anos.

13.- FRANCISCO LAÍNA GARCÍA. Director da Seguridade do Estado. Evitou o baleiro de poder ao actuar como xefe de Goberno. Presidiu o 23F a Comisión Permanente de secretarios de Estado e de subsecretarios, que se constituíu #ante o secuestro do Goberno.

14.- GUILLERMO QUINTANA LACACI. Capitán xeral da I Rexión Militar. As súas directrices impediron que a División Acoirazada Brunete puxésese en marcha en apoio dos golpistas. Foi asasinado en 1984 por ETA, aos 67 anos.

15.- JOSÉ GABEIRAS MONTERO. Tenente xeral e xefe do Estado Maior do Exercito de Terra. A súa intervención desmontou os intentos de Milans do Bosch de convencer aos capitáns xerais de que o rei estaba detrás do golpe. Faleceu en 1995.

16.- JOSÉ LUIS CORTINA PRIETO. Comandante de infantería e xefe da agrupación operativa de misións especiais do Cesid, o servizo de intelixencia. Foi un dos tres absoltos no xuízo.