"Deixar o Borbón libre", os golpistas sinalan o rei como "obxectivo que bater"

Un dos documentos desclasificados sobre o golpe de estado do 23 de febreiro de 1981 analiza os fallos cometidos e considera que o primeiro deles foi "deixar o Borbón libre e tratar con el coma se fose un cabaleiro".

O arquivo, manuscrito e anónimo, establece ademais como suxestión tras o fracaso do intento do 23F e para "actuacións sucesivas" considerar o rei Xoán Carlos I un "obxectivo para bater e anular".

Esta recomendación inclúese nun apartado titulado "Militares españois dan unhas consignas sobre o que se debe facer despois do 23F".

De acordo con este documento, desclasificado este mércores polo Goberno, os militares estaban convencidos que o rei seguiría adiante "no seu intento suicida de ter un goberno cos socialistas, non podendo ser considerado nin como un símbolo para respectar".

Inciden en que non era o momento de facer críticas sobre o que deberon facer "os heroicos camaradas de armas", pero si de analizar o que debería facerse a partir de entón.

O rei mantivo unha conversa "tensa" con Armada e ordenou manter a orde constitucional

Segundo o relatado nalgúns deses documentos, o rei Xoán Carlos mantivo unha conversación "moi tensa" co xeneral Alfonso Armada entre as 20:00 e as 21:00 horas do 23F e, pouco despois, ordenou transmitir un télex á Xunta de Xefes do Estado Maior, aos capitáns xerais, ás zonas marítimas e ás rexións aéreas en que ordenaba a toma das "medidas necesarias para manter a orde constitucional dentro da legalidade vixente".

Así consta nun documento do CNI desclasificado polo Ministerio de Defensa titulado, "Relato dos sucesos dos días 23 e 24 de febreiro". Conta que no mencionado lapso de tempo, o Rei recibiu as chamadas do entón xefe do Estado Maior do Exército, José Gabeiras, e do xeneral Armada.

Despois dunha conversación "moi tensa" con Armada, o rei pasou o teléfono ao xeneral Sabino Fernández Campo, secretario xeral da Casa Real, que tamén falou con Armada e Gabeiras.

Tras dialogar con eles, ordenou o envío do télex, que "saíu ás 22:35 hora oficial española". A transcrición literal di: "Ante a situación creada por sucesos desenvolvidos, e para evitar calquera posible confusión, confirmo ordenei autoridades civís e xunta de xefes de Estado Maior tomen medidas necesarias para manter orde constitucional dentro legalidade vixente".

O texto desclasificado sinala que ás 20:20, Sabino Fernández Campo, desde o seu despacho, logrou comunicarse co tenente coronel Antonio Tejero, autor do golpe. Así, Fernández Campo díxolle: "Son o secretario xeral da súa maxestade o rei. Que é o que pretendes? Depón a túa actitude inmediatamente".

"Ti invocaches o nome de SM o rei. Por que? Por que? Tejero colga despois de dicir "que non recibe ordes senón de Milans del Bosch", reza o texto.

Milans pediulle ao rei que falase con Armada na rolda do monarca coas capitanías xerais

O xeneral Jaime Milans del Bosch preguntou ao rei Xoán Carlos se falara co xeneral Armada e pediulle que o fixese, no contacto telefónico que mantiveron durante esa rolda coas capitanías xerais que o monarca decidiu realizar pouco despois do asalto do Congreso dos Deputados.

Así consta nun documento do CNI desclasificado polo Ministerio de Defensa titulado, "Relato dos sucesos dos días 23 e 24 de febreiro".

Tras coñecer por Sabino Fernández Campo que o xeneral Armada pretendía acudir ao Palacio da Zarzuela, arredor das sete da tarde, o rei decidiu "de ningún modo autorizar a Armada para que veña a Zarzuela e que a Xunta de Xefes de Estado Maior tome a dirección militar dos acontecementos".

Así mesmo, decidiu establecer contacto coas capitanías xerais, o que fixo persoalmente, falando con todos. "O contacto coa III resulta difícil", sinala o documento en alusión á de Valencia, comandada por Milans do Bosch. Da conversación que manteñen, o documento resalta que Milans "está ás ordes do Rei e que tomou medidas de seguridade para preservar a orde. Ademais, "pregunta se a S. M. falou co xeneral Armada e pide que o faga".

Paralelamente, por orde do rei, Fernández Campo contacta con Francisco Laina, director xeral da Seguridade do Estado, e acórdase "que se reúnan os Secretarios de Estado e Subsecretario o Ministerio do Interior para tomar as medidas de orde legal que sexan necesarias, tendo en conta a situación do Goberno no Congreso, e sempre en conexión coa Xunta de Xefes de Estado Maior".

Despois de coñecida a situación das distintas capitanías e para facer chegar a postura do rei, decídese, aproximadamente, ás 19:30 horas que se transmita por televisión e radio unha mensaxe polo monarca, que non se chegaría a emitir ata a madrugada, polas dificultades para que os equipos técnicos chegasen á Zarzuela ao estar tomadas as instalacións de RTVE.

O rei, decidido coa orde constitucional ante Milans: "Xuro que nin abdicarei a Coroa nin abandonarei España"

Tras a emisión en TVE da súa mensaxe contra o golpe de estado á 01.12 do 24 de febreiro de 1981, o rei transmitiu ao xeneral Milans do Bosch a súa "rotunda decisión de manter a orde constitucional dentro da legalidade vixente. Despois desta mensaxe xa non podo volverme atrás".

Nas súas "ordes" enviadas por telex a Milans do Bosch, o rei facíalle saber tamén "con toda claridade" que "calquera golpe de Estado non poderá escudarse no rei, é contra o rei".

"Hoxe máis que nunca, estou disposto a cumprir co xuramento á Bandeira. Por iso, moi conscientemente e pensando unicamente en España, ordénoche que retires todas as Unidades que moveses", comínalle o rei. "Ordénoche que digas a Tejero (que se mantiña no Congreso co Goberno e os deputados no seu interior) que depoña inmediatamente a súa actitude".

"Xuro que nin abdicarei a Coroa nin abandonarei España. Quen se subleve, está disposto a provocar, e será responsable diso, unha nova guerra civil. Non dubido do amor a España dos meus Xenerais. Por España primeiro,. e pola Coroa, despois, ordénoche que cumpras canto che dixen".

Milans respondeu que cumprirá as ordes pero avisa de que "Tejero xa non o obedece", extremo que Fernández Campo traslada á Xunta de Xefes de Estado Maior.

Ás 4 da madrugada, Fernández Campo chamou de novo a Milans do Bosch cominándoo a que "isto ten que acabar dunha vez" e suxírelle que difunda un comunicado. Milans anuncia un bando anulando o anterior pero insiste en que Tejero non o obedece e volve insistir na solución Armada. Finalmente, ordenou a retirada das tropas e a anulación do seu bando de estado de excepción aproximadamente sobre as 05:00.

A esposa de Tejero, sobre o seu marido o 23-F: "O parvo desgraciado, deixárono só, para non variar"

Carmen Díez Pereira, a esposa do tenente coronel Antonio Tejero, lamentou en varias conversas telefónicas que deixasen "só" o seu marido durante o intento de golpe de Estado do 23 de febreiro. "Deixáronmo tirado coma unha cabicha, deixáronmo só, enganáronmo. (...) O parvo desgraciado, deixárono só, para non variar", asegurou.

"Que desgraciado, tanto amor á patria, tanto dalo todo, mira como o enganaron. Estaría o Exército detrás, na cabeza, e agora ninguén fixo nada. (...) Deixárono coma unha cabicha. Por Deus, se é indigno. (...) Encima táchano de tolo e de bandoleiro", quéixase.

Nas transcricións desclasificadas polo Goberno obsérvase a preocupación de Díez Pereira pola situación de Tejero. Tenta, sen éxito, comunicarse con el a través de militares ou a propia Garda Civil, pero, segundo lle comenta aos seus interlocutores, non o consegue.

Nunha delas, a esposa de Tejero comunícase co xeneral Fajardo. "Por favor, falaron co meu marido?", ao que o militar responde que: "Non, non volveu chamar". "Dixéronlle que me chame?", insiste Díez. "Si, deille o teu número, e quedou en chamarte", respóndelle.

A conversación continúa ata que a muller de Tejero interésase sobre se o xeneral Jaime Milans do Bosch está "de camiño". "Iso dixeron nas noticias", terza Fajardo. "É que eu falei para ver se falara co meu marido e ver que pasara. E díxome o axudante que estaba a durmir", lanza.

Reagan encomiou por carta Xoán Carlos I a súa "valente determinación" fronte ao golpe de estado

Os documentos desclasificados fan mención á reacción internacional mostrando o seu apoio á democracia española, entre a que destaca unha misiva do expresidente dos EUA Ronald Reagan encomiando a "valente determinación" do rei Xoán Carlos I fronte aos golpistas.

Un dos documentos desclasificados polo Ministerio de Asuntos Exteriores é o relativo ao 'Expediente sobre o conflito diplomático entre os Gobernos de España e os EUA polas declaracións do secretario de Estado americano en relación co golpe de estado do 23 de febreiro'.

Concretamente, Exteriores tamén fai mención ao "comentario" que realiza o secretario de Estado Alexander Haig ese 23 de febreiro, ás 00.00 horas española. Ademais, adxunta unha crónica de 'The New York Times' enviada pola embaixada española en Washington pola declaración de Haig na que cualifica os feitos do 23-F como "un asunto interno", palabras que, segundo o citado artigo, provocaron "duras críticas tanto desde a dereita como desde a esquerda".

Un día despois, ás 16.35 horas, o entón presidente estadounidense Ronald Reagan contacta vía telefónica co rei. Tamén o 24 de febreiro recóllese unha declaración do departamento de Estado na que expón que desde os EUA seguiron "con sumo interese e atención" os "acontecementos ocorridos en España" e, á vez, sinala que o ataque á democracia española "promovido só por un reducido número de persoas". Así, indica que a "abafadora maioría das Forzas Armadas e do pobo permaneceron fieis ao rei e á Constitución". Defende o papel desempeñado polo rei e "a súa condución da nación española", que "contribuíron de maneira sobresaliente á solución da crise e merecen especial atención".

Aos poucos días, o 27 de febreiro, Reagan envía unha carta dirixida ao Palacio da Zarzuela encomiando o labor de Xoán Carlos I, na que transmite a mensaxe de que "América aplaude a firme e valente determinación" que o Rei "demostrou ao afrontar o grave desafío contra as institucións democráticas de España durante estes últimos días".

O mandatario estadounidense sinala na misiva que o mundo sente inspirado "non só pola experiencia española na consecución dun progreso pacífico e democrático, senón tamén polo espírito" co que o rei "fixo fronte á conduta escandalosa de quen tentou impoñer cambios pola forza".

Reagan conclúe apoiando e apreciando "profundamente a lealdade e o compromiso" do monarca cos procesos constitucionais, "que guiaron tanto" o rei como os seus cidadáns "na resposta a estes graves acontecementos". "Conta co apoio de América nos seus esforzos", di.

Así, o 10 de marzo Xoán Carlos I agradece por carta "os eloxiosos termos" nos que Reagan refírese ás institucións españolas: "É alentador para o pobo español saber que, nos seus esforzos, ten ao seu lado á gran nación americana".

A raíña Isabel II de Inglaterra tamén felicitou ao rei "e a todos os que interviñeron con tanto éxito" para protexer "a orde constitucional". A mensaxe recolle que a monarca quedara "fortemente sorprendida" ao ter coñecemento do intento de golpe de estado. "Todos nós en Gran Bretaña tranquilizámonos ao coñecer o resultado final", subliña.

Outros dos documentos revelados é a mensaxe do expresidente de Cuba e líder da Revolución Cubana, Fidel Castro, dirixido a Xoán Carlos I, de quen defende "a súa rápida e decidida participación" que "imposibilitou" aos golpistas que alcanzasen os seus obxectivos. 

O CESID recolleu que o rei falou con Milans para que non o prexudicase no xuízo

O CESID deu credibilidade a informacións de círculos militares e de "ambientes castrenses da capital" segundo as cales o rei entrevistouse confidencialmente co tenente xeral Milans do Bosch antes do xuízo polo 23F dentro de movementos para tratar "que a Coroa non saia lesionada no proceso".

Segundo unha nota interior dos servizos de intelixencia da época datada o 5 de febreiro de 1982, pouco antes do inicio da vista oral o 19 de febreiro, sobre "entrevistas de S. M. o rei con militares implicados no 23F", don Xoán Carlos reuniuse en segredo con Milans do Bosch -un dos altos mandos militares condenado polo golpe-.

O documento desclasificado reflicte que neses círculos "danse por seguras algunhas entrevistas confidenciais e sixilosas de S.M. o rei" con algúns dos principais implicados, e menciónase que "alguén moi importante da Casa Real entrevistouse co xeneral Armada, matizando con el comportamentos da vista oral do proceso" que ía comezar días despois.

Non achega máis detalles sobre quen foi quen supostamente se reuniu con Armada, outro dos condenados, pero si se apunta que Jaime Milans del Bosch, quen contribuíu ao golpe tomando con tanques as rúas de Valencia, esixiu que a súa entrevista fose "coa propia persoa real, non admitindo intermediarios nin elos inferiores".