O Congreso rexeita a senda de estabilidade e obriga o Goberno a presentala de novo

O Congreso rexeitou este xoves a senda de estabilidade 2026-2028, un paso previo fundamental para a elaboración dos orzamentos do próximo ano, o que obrigará o Goberno para aprobar uns novos obxectivos de déficit e débeda no prazo dun mes.

A senda de estabilidade foi rexeitada con 178 votos en contra -PP, Vox, Junts e UPN-, 164 a favor e 5 abstencións -Podemos e a deputada de Compromís Àgueda Micó-, a pesar de que a vicepresidenta e ministra de Facenda, María Jesús Montero, pedira o apoio da Cámara por "sensatez e sentido común". 

A senda de estabilidade define os obxectivos de déficit e débeda que as distintas administracións teñen que respectar nos seus orzamentos e vai acompañada do teito de gasto para o próximo ano, que non se somete a votación.

Tras o seu rexeitamento, o Goberno ten un prazo dun mes para presentar unha nova -cos mesmos obxectivos ou uns diferentes- e, se tamén é rexeitada, aplicaranse as metas do plan fiscal estrutural, que ten a mesma cifra global de déficit (2,1 % do PIB para 2026), pero obrigará ás comunidades autónomas a pechar en equilibrio en lugar de con unha décima do PIB de déficit.

Madrid e Cataluña, quen máis perden co non á senda de estabilidade, segundo Moncloa

O Goberno advirte de que o rexeitamento á senda de estabilidade prexudica ás comunidades autónomas, que terán 5.485 millóns menos de marxe fiscal, con Madrid, Cataluña e Andalucía como as rexións máis afectadas.

Fontes do Goberno lembran que a senda de estabilidade ofrecía un obxectivo de déficit do -0,1 % para o período 2025-2028, co que non se esixía ningún axuste neses anos. Agora as comunidades perden esa décima e estarán obrigadas a rexistrar equilibrio orzamentario, subliñan.

Desde do Executivo insisten en que o rexeitamento da senda non impide a presentación do proxecto de orzamentos xerais do Estado para 2026.

Feijóo di que o rexeitamento á senda de estabilidade demostra o bloqueo do Goberno

O líder do PP, Alberto Núñez Feijóo, afirmou este xoves que o rexeitamento do Congreso da senda de estabilidade demostra o "bloqueo absoluto" do Goberno de Pedro Sánchez.

Á súa chegada ao Senado para participar nun acto en recordo do expresidente de Aragón Javier Lambán, falecido este ano, Feijóo dixo que hoxe se presenciou novamente o "bloqueo do orzamento".

"O Goberno acreditou que non ten maioría na Cámara, que está bloqueado, que non hai contas", dixo o líder popular.

Segundo Feijóo, o rexeitamento á senda demostra que o Executivo de Pedro Sánchez funciona cunha "precariedade" para aprobar calquera lei ou disposición.

Feijóo lembrou tamén a "axenda xudicial" que afecta o Goberno este xoves, día no que o Tribunal Supremo está a decidir se envía ao exministro José Luís Ábalos e o seu exasesor Koldo García a prisión. Unha "axenda sen precedentes", agregou.

Antes, no debate celebrado no Congreso dos Deputados, o deputado popular Juan Bravo reprochou a Montero que expoña uns obxectivos de estabilidade que "non van servir para nada" e faga "perder o tempo aos españois".

"Vostede non pode presentar obxectivos de estabilidade porque non é un Goberno estable, porque vostede só incumpre", criticou Bravo, que deixou claro o rexeitamento do PP evitar "un gasto descontrolado" que se vai pagar "con máis impostos e máis débeda".

"Más impostos e máis débeda (...) non fai vostede máis que mentir e enganar", reprochou tamén o deputado de Vox José María Figaredo, que chegou a cualificar de "merdas" as partidas de gasto que aproba o Goberno.

"Cada martes vostedes reparten o diñeiro dos españois en infinitas merdas", resolveu tras ler algunhas subvencións aprobadas no Consello de Ministros.

Pola súa banda, o deputado de Junts Josep María Cruset defendeu a negativa da súa formación porque é "exactamente a mesma (senda) que lle tombamos o ano pasado" e atópase lonxe da súa esixencia de que as comunidades autónomas asuman un terzo do déficit total.

"Todo o mundo sabe que non terá orzamentos", advertiu, á vez que apuntou que a "intención" da ministra é "que o PP lle tombe os orzamentos para poder facer a súa campaña en Andalucía".

Avanzar cara aos orzamentos

En cambio, ERC apoiou a senda "para permitir negociar os orzamentos", aínda que, advertiu a deputada Teresa Jordà, "primeiro" teñen que cumprir con todo o pactado.

O deputado de EH Bildu Oskar Matute incidiu en que o seu grupo seguirá actuando "con responsabilidade e con ánimo construtivo para ser útiles", en liña coa deputada do PNV Idoia Sagastizábal, que sinalou a necesidade de contar cunha senda "adaptada á conxuntura económica".

Tamén mostraron o seu apoio o BNG e Coalición Canaria, que aínda que criticaron os obxectivos de déficit, defenderon a necesidade de avanzar cara aos orzamentos.

O PSOE acusa o PP de irresponsable co orzamento e Belarra ve o Goberno "desganado"

A secretaria xeral de Podemos, Ione Belarra, asegurou que ve ao Goberno de Pedro Sánchez "desganado" cos orzamentos para 2026, mentres que o portavoz do PSOE no Congreso, Patxi López, acusou o PP de irresponsable por votar este xoves en contra da senda de estabilidade.

"O Goberno veu desganado, vexo ao Goberno sen ganas de negociar", dixo Belarra nos corredores do Congreso, onde insistiu na súa idea de que o Executivo levou á cámara os obxectivos de estabilidade, sen ter os apoios para aprobalos, "máis como campaña electoral do PSOE que como vontade de verdade de sacar os orzamentos xerais".

Segundo Belarra, se o Executivo "quere marcar rumbo e pasar á ofensiva social pode haber presupostos".

Tamén en declaracións no Congreso, Patxi López preguntouse "que argumento político é non votar a senda de déficit porque a presenta o Goberno de Pedro Sánchez" e subliñou que "non é a primeira vez que o PP e outros partidos manifestan unha irresponsabilidade absoluta nesta cámara".

O portavoz socialista referíase así ao rexeitamento da maioría parlamentaria que suman o PP, Vox e Junts dunha senda de déficit que "permite ter marxe de manobra e moitos máis recursos ás comunidades autónomas e entidades locais para afrontar os retos de cada comunidade e reforzar os servizos públicos".

Nesa liña, o portavoz de ERC, Gabriel Rufián, incidiu en que Junts quedou retratado na votación facendo "dano" a Cataluña e "aliñándose co peor do hemiciclo".

"O teito de gasto afectaría moitísimo a Cataluña. Pido a Junts que deixe de facer dano ao meu país", dixo Rufián.

Tamén fontes dos comúns fixeron fincapé en que Junts votou "en contra de que Cataluña dispoña de 330 millóns de euros en 2026 e duns 1.038 millóns no próximos tres anos" e advertiu de que isto supón máis de 11.500 soldos de mestres de primaria, máis de 10.000 soldos de enfermeiros ou máis de 340.000 bolsas comedor completas nun ano.

Para o deputado de Sumar Alberto Ibáñez (Compromís) os partidos políticos "deberían deixar de mirarse o embigo e de facer partidismo e pensar que necesitamos uns orzamentos xerais do Estado de maneira urxente, que cumpran coa prioridade, que é a vivenda".

O teito de gasto

O Consello de Ministros aprobou hai uns días os obxectivos de estabilidade xunto ao límite de gasto non financeiro, coñecidos como teito de gasto, dos orzamentos de 2026, que non se someten a votación no Parlamento, só os obxectivos de estabilidade orzamentaria. Estes serven de folla de ruta en materia de débeda e déficit para a Administración Xeral do Estado, as autonomías, as entidades locais e a Seguridade Social.

O Goberno decidiu elevar o teito de gasto ao récord de 216.177 millóns en 2026 e prevé un déficit do 2,1 % en 2026 para o conxunto das administracións. As comunidades autónomas poderían incorrer nun 0,1 % de déficit, tal como se expuxo na última senda de déficit, que equivale a unha marxe fiscal duns 5.484 millóns de euros.

O PP e Vox sempre se opuxeron aos catro obxectivos de estabilidade que presentou o Goberno na lexislatura, e Junts confirmara que tamén votaría en contra. Do seu lado, Podemos avanzara a súa abstención. Estes números afastaban a posibilidade de que a senda se aprobase na Cámara Baixa debido a que só co rexeitamento de PP, Vox e Junts xa hai unha maioría absoluta en contra.

Levarase ata dúas veces ao Congreso 

Neste escenario, o Ministerio de Facenda puxo como tope someter a votación ata dúas veces os obxectivos de estabilidade no Congreso e, se se rexeitan en ambas as dúas ocasións, o Goberno seguirá adiante coa presentación de orzamentos de 2026 utilizando a senda de estabilidade que remitiu á Comisión Europea en 2023 no marco do programa de estabilidade.

Esta argucia xa foi avalada pola Avogacía do Estado cando o Senado tombou os obxectivos de estabilidade ata en dúas ocasións en 2024 e os devolveu ao Consello de Ministros. E se a senda de déficit, en cambio, supera o test do Congreso, enviarase ao Senado, onde o seu futuro é a derriba, dada a maioría absoluta do PP.

Iso si, o PSOE e Sumar xa cambiaron a Lei de Estabilidade Orzamentaria para que o veto da Cámara Alta non sexa irreversible á súa volta ao Congreso. Mediante unha emenda incluída na Lei de Paridade, a lexislación modificouse para que, en caso de rexeitamento do Senado, xa non haxa que empezar de novo desde o Consello de Ministros, senón que bastaría con volver ao Congreso e aprobarse por maioría simple.

Montero prevé presentar as contas en 2026 

Así, a vicepresidenta primeira e ministra de Facenda María Jesús Montero dixo na presentación da senda de déficit que confía en poder presentar o proxecto de Orzamentos de 2026 no Congreso a principios ou mediados do primeiro trimestre do ano que vén, de maneira que as contas públicas puidesen estar aprobadas ao longo do mes de abril ou maio.

Xunto con ese teito de gasto histórico que inclúe recursos dos fondos europeos, o Goberno deu luz verde á senda fiscal ata o ano 2028, que pasa por reducir o déficit do conxunto de Administracións Públicas desde o 2,1 % en 2026, ao 1,8 % en 2027 e ao 1,6 % en 2028.

Por subsectores, fixouse un déficit do 0,1 % do PIB para as comunidades autónomas os anos 2026, 2027 e 2028, á vez que se marcou a estabilidade orzamentaria como obxectivo para os concellos nese período. Para a Administración Xeral do Estado o déficit descendería desde o 1,8 % en 2026 ao 1,5 % en 2027 e finalmente ao 1,4 % en 2028, mentres que a Seguridade Social ten marcado un déficit do 0,2 % en 2026 e 2027 e do 0,1 % para 2028.

Rebaixar a débeda ata o 99,1 % do PIB en 2028 

Polo lado da débeda pública, o Goberno aprobou o obxectivo para as administracións públicas que se situará no 100,9 % do PIB no 2026, no 100 % no 2027 e no 99,1 % en 2028. Por último, a regra de gasto queda fixada no 3,5 % no 2026, 3,4 % no 2027, 3,2 % en 2028. En canto aos ingresos tributarios, Montero espera que pecharán o ano 2025 por encima dos 325.000 millóns de euros e calcula que, para o ano 2026, suban na contorna do teito de gasto, é dicir, un 8,5 %, o que deixaría o monto en 2026 nun novo récord de máis de 350.000 millóns.