A UE comeza a aplicar o pacto que endurece a política migratoria

O Pacto de Migración e Asilo da Unión Europea comeza a aplicarse de forma obrigatoria en todo o territorio europeo este venres, cunha serie de regulamentos que confirman o endurecemento da política migratoria dos Vinte e sete.

A blindaxe das fronteiras externas con controis obrigatorios, a axilización de procedementos como as expulsións e o polémico sistema de solidariedade son os puntos cardinais deste novo marco legal, e a súa implantación chega tras unha fase de transición de dous anos desde a súa entrada formal en vigor, para dar tempo aos Estados membro para adaptarse.

Ademais, contempla unha serie de medidas ás que se sumou o acordo político alcanzado entre institucións europeas a pasada semana para a creación de centros de retorno para migrantes en terceiros países á que se opuxo España desde a súa concepción.

Unha solidariedade obrigatoria de impacto incerto

Un dos eixes que afecta especialmente España é o denominado "sistema de solidariedade" que obriga aos Estados membro a apoiar na xestión migratoria os países máis afectados pola presión migratoria.

Italia, Chipre, Grecia e a propia España veranse beneficiadas a través de recolocacións de migrantes e apoio financeiro ou operativo ás que se opuxeron durante a concepción do Pacto países como Hungría -baixo o mandato de Viktor Orbán- e Polonia, este último aínda condicionado pola recepción de contorna a un millón de refuxiados ucraínos desde 2022.

Para este primeiro ciclo de aplicación -os primeiros seis meses-, España decantarase polo apoio financeiro, que será destinado en gran parte a medidas como a formación de xuíces que xestionarán o procedemento exprés que resolverá o asilo dos migrantes nun prazo de ata 12 semanas.

Cando se adoptou a decisión sobre o continxente de solidariedade a principios deste ano, España emitiu unha declaración explicando que se abstivera porque considerou que o primeiro exercicio constitúe un desvío "extraordinario" con respecto ás cantidades inicialmente previstas.

E é que, fronte ás 30.000 recolocacións ou 600 millóns de euros identificados orixinariamente pola Comisión Europea e as 21.000 recolocacións ou 420 millóns finalmente acordados polos Estados membro, ao final, coa aplicación de exencións e deducións, a solidariedade real do primeiro exercicio -ata final de 2026- vai traducir en 962 recolocacións e 74,66 millóns de euros.

Por iso, España considerou que a decisión non garante unha solidariedade efectiva que responda as necesidades dos Estados baixo presión migratoria nin o cumprimento das obrigacións de contribuír de todos os países, e mostrou a súa preocupación por que a decisión sente un precedente negativo.

Desigualdade na aplicación

A Comisión Europea esforzouse en explicar que o fin deste período transitorio "é só o comezo" da aplicación do Pacto, do que fontes comunitarias descoñecen o nivel de posta en marcha en todo o seu esplendor nos diversos países.

Hai estados membros, como Bulgaria, moi avanzados na aplicación técnica, e outros como Grecia aos que o Executivo comunitario instou a avanzar na implantación de medidas.

No caso de España, "existen algúns flocos por puír en comparanza co Plan Nacional de Implantación que se adoptou en 2024", aínda que teñen "confianza de que se poida aplicar plenamente", segundo recoñeceron a EFE fontes diplomáticas españolas, que non especificaron cando estará listo por completo.

O comisario europeo de Interior e Migracións, Magnus Brunner, lembrou nunha entrevista grupal na que participou EFE que a UE "asumiu unha gran responsabilidade, pero sen ningunhas leis" hai once anos, cando tivo lugar a última gran crise migratoria.

"Non tiñamos un sistema, e por iso o fixemos. Non tiñamos control sobre o que estaba a pasar nese ámbito. Por iso este pacto é tan importante", engadiu.