A fin do enreixado de Xibraltar: cae o derradeiro muro de Europa continental

O presidente do Goberno Pedro Sánchez afirmou este mércores que a fin do enreixado entre La Línea de la Concepción e Xibraltar abre unha nova era, un novo tempo cheo de oportunidades e pecha unha ferida aberta.

Sánchez fixo estas consideracións tras presidir o acto de demolición do enreixado de La Línea de la Concepción con motivo da entrada en vigor do acordo entre a Unión Europea e o Reino Unido sobre Xibraltar tras o Brexit.

Nunha declaración institucional e acompañado, entre outras autoridades, polo ministro de Asuntos Exteriores José Manuel Albares e o ministro principal de Xibraltar Fabian Picardo, o xefe do Executivo resaltou que coa eliminación do enreixado se dá paso a un período de prosperidade compartida.

Ademais, asegurou que o acordo ao que chegaron a UE e o Reino Unido é xusto, protexe os intereses de España e cumpre con fartura os obxectivos que marcara o Goberno para esa negociación.

O derradeiro muro de Europa continental

O enreixado que separa Xibraltar de España foi durante máis dun século o símbolo da separación entre a colonia británica e o circundante Campo de Xibraltar e serviu mesmo de peche literal en época franquista, pero desde este mércores converteuse en historia en virtude do acordo selado entre O Reino Unido e a Unión Europea para facilitar a relación da Rocha co bloque tras o Brexit.

O acto tivo lugar un día despois de que en Bruxelas se levase a cabo a firma do acordo alcanzado o pasado mes de decembro. A firma este martes na capital belga correu a cargo do comisario Maros Sefcovic, que foi quen capitaneou a negociación en nome da UE, e do secretario de Estado británico para Europa Stephen Doughty, pero contou tamén coa presenza tanto de Albares como do ministro principal xibraltareño Fabian Picardo.

Construída en 1909 por decisión do Goberno británico no istmo que une a Rocha co resto da península e que desde o Tratado de Utrecht polo que España cedeu a Reino Unido en 1713 Xibraltar viñera sendo considerado como zona neutral, o enreixado alcanzou a súa máxima notoriedade en 1969.

O 8 de xuño dese ano, Franco ordenou o peche do paso polo que a diario cruzaban en ambos os sentidos tanto españois que traballaban en Xibraltar como xibraltareños que ían a España comprar ou visitar familiares, e suspendeu ademais as comunicacións telefónicas e marítimas.

A pesar de que o ditador morreu en novembro de 1975, a decisión non foi revogada, de forma parcial, ata a chegada de Felipe González ao Palacio da Moncloa en 1982. No seu primeiro Consello de Ministros, o 15 de decembro dese ano, autorizouse o paso de peóns, mentres que houbo que esperar ata febreiro de 1985 para que se retomase tamén o paso de vehículos.

Aquel período segue aínda moi presente na mente dos xibraltareños e tamén dos seus veciños en La Línea, xa que deixou moitas familias separadas durante anos, que, para poderen verse, tiñan que coller un transbordador a Tánxer, en Marrocos, e de aí outro a Alxeciras e logo en sentido inverso ante a imposibilidade de percorrer os poucos metros que separan a Rocha do municipio gaditano.

Loren Periáñez, presidente da Asociación da Pequena e Mediana Empresa de La Línea e portavoz do Grupo Transfronteirizo que aglutina empresarios e sindicatos de ambos os dous lados, lembra como ía xunto á súa nai ao enreixado para poder ver a súa tía e os seus curmáns que quedaran no lado xibraltareño. "Coma se fose o Muro de Berlín", explicaba nun recente encontro con xornalistas.

No caso de Alfred Bassadone, membro da Cámara de Comercio de Xibraltar e integrante tamén do Grupo Transfronteirizo, un dos seus familiares botouse á auga e nadou ata España a ver o seu pai porque morría e disparoulle a Garda Civil. "Aínda hai feridas abertas por isto", recoñece.

Aínda que nunca se repetiu un peche total, volveu vivirse un novo período de tensión en 2014, cando o daquela ministro de Asuntos Exteriores José Manuel Margallo deu instrucións de reforzar os controis na fronteira, provocando colas quilométricas e ocasionando que os traballadores transfronteirizos, uns 15.000, chegasen tarde aos seus postos de traballo ou non conseguisen chegar, e disuadindo a quen cruza en ambos os dous sentidos para comprar ou facer turismo.

O temor que aínda pervive nos habitantes do Campo de Xibraltar que cada día cruzan cara a Rocha para traballar e tamén entre os xibraltareños de que o enreixado poida pechar ou de que se introduza algún tipo de medidas que poidan limitar ou retardar o paso fronteirizo quedará anulado co novo Tratado.

Efectos da fin do enreixado 

A partir do 15 de xullo, quen cruce desde España cara a Xibraltar por terra, e en sentido inverso, non terá que mostrar os seus pasaportes primeiro aos axentes da Policía Nacional e logo aos axentes xibraltareños.

Eses controis trasládanse agora ao aeroporto, onde a Policía Nacional será a encargada de comprobar que quen chega en avión ata Xibraltar pode acceder ao espazo sen fronteiras Schengen, unha vez que se producise un primeiro control por parte das autoridades xibraltareñas.

Ademais, para evitar que tamén tivesen que despregarse policías españois no porto, a outra porta de entrada desde o exterior á Rocha, as autoridades xibraltareñas suprimiron os transbordadores que unían a colonia británica con Marrocos, polo que só en caso de chegada dalgunha embarcación privada os pasaxeiros serán desembarcados e trasladados ao aeroporto para a realización do control.

A supresión do Enreixado xerou un certo temor entre os llanitos, como se coñece popularmente os xibraltareños, de que poida producirse un incremento da inseguridade, algo que Picardo tratou de disipar, coa despregadura de efectivos adicionais e de cámaras de videovixilancia e recoñecemento facial.

Ademais, no Goberno xibraltareño esforzáronse por explicar que en realidade non é todo o valo que separa a colonia británica de España o que desaparece, senón que o único tramo sen valo fronteirizo será a zona de aproximadamente de 150 metros por onde os peóns sempre cruzaron.

"O único punto polo que se poderá pasar será aquel polo que sempre se pasou, e ese tramo contará cunha presenza masiva de policía, de cámaras e de vehículos para garantir que non entre en Xibraltar ninguén que non deba facelo", recalcou hai uns días o ministro principal durante unha visita á zona.

Neste sentido, o Goberno xibraltareño explicou que se está procedendo a retirar o antigo valo de tea metálica e arame de espino para instalar un novo de alta seguridade a uns metros de distancia e igualmente antiescalada, como o que se emprega nos perímetros das instalacións militares do Reino Unido.