A Xunta Electoral esixe motivar en que provincia se inscribe os nacionalidados pola 'lei de netos'

 A Xunta Electoral Central acordou solicitar á Oficina do Censo Electoral unha instrución sobre a aplicación da chamada 'lei de netos', pola que se concede a nacionalidade española aos descendentes de exiliados e, en todo caso, xa avisa de que a determinación do municipio electoral no que se inscriban cada un dos beneficiarios desta disposición da Lei de Memoria Democrática deberá estar "suficientemente motivada" se non se corresponde co seu último domicilio en España.

Desta forma responde o organismo arbitral ás distintas solicitudes que recibiu nas últimas semanas alertando da aplicación desta vía para a obtención da nacionalidade que está vixente desde finais de 2022.

"A determinación do municipio de inscrición electoral deberá quedar suficientemente motivada no expediente cando non resulte directamente da última residencia en España, de forma que poida comprobarse a concorrencia dos criterios aplicables e garantirse a transparencia, obxectividade e igualdade na formación do censo electoral", reza o texto.

Rexeita suspender o procedemento, como pedía Vox

Na súa resolución, recollida por Europa Press, rexeita a suspensión cautelar do procedemento de elaboración do Censo Electoral de Residentes Ausentes (CERA) que solicitaran entre outros, Vox.

E faino incidindo en que a Constitución tamén garante o dereito a voto dos electores que residen no estranxeiro, e en que a administración electoral "non pode substituír o criterio do lexislador", que fixou por lei "as condicións e o procedemento" para o exercicio deste dereito por parte de emigrados.

"Non é posible acceder a este tipo de solicitudes. A administración electoral debe aplicar todos os procedementos dispostos na administración mentres sigan vixentes", sentenza.

Ademais, deixa claro a quen cuestionara este procedemento para a obtención da nacionalidade que "excede das súas competencias" pronunciarse sobre esta cuestión e facer avaliacións sobre as leis e disposicións regulamentarias do seu desenvolvemento. En todo caso, lémbralles que poden expor as súas demandas ante o Tribunal Constitucional ou a xurisdición contencioso-administrativa se o ven necesario.

Sen problemas ata o de agora

Respecto á inscrición no CERA, lembra que a lei electoral e as normas que a desenvolven establecen que o municipio de inscrición en España será, para quen residise en España, o da súa última residencia, e para os que non vivisen nunca aquí "o de maior arraigamento propio ou dalgún dos seus ascendentes".

Apunta tamén que quen solicite a inscrición nun municipio distinto ao da súa última residencia en España deberán presentar unha declaración explicativa da súa elección e achegar documentos que a xustifiquen. Se non o fan, é a Oficina do Censo Electoral a que determina, cos datos dos que dispoña, en que municipio os inscriben.

Este procedemento, segundo sinala, non expuxo problemas, pero, ante as solicitudes recibidas polo incremento de novas inscricións no CERA pola 'lei de netos', a JEC pediu un informe á Oficina do Censo Electoral sobre os mecanismos de actualización da relación de electores e a súa evolución desde a entrada en vigor da Lei de Memoria Democrática.

Aínda que a Oficina de Censo acreditou a existencia de mecanismos de actualización, control e rastrexabilidade do CERA, a XEC non pode deducir do seu informe que "un pronunciamiento claro e determinante sobre a corrección xurídica do procedemento de actualización do CERA e da determinación do municipio de adscrición electoral".

A XEC subliña que este extremo "constitúe un elemento esencial para a correcta formación do CERA" pois "condiciona a circunscrición electoral á que queda adscrito o elector". Por iso, incide, os criterios para aplicar deben ser "obxectivos, homoxéneos, suficientemente acreditados e subceptibles dunha aplicación uniforme por todas as Oficinas Consulares, garantindo así a igualdade de todos os electores, a transparencia do procedemento e a correcta formación do censo electoral".

Neste contexto, o organismo arbitral pide á Oficina do Censo que o informe da aplicación da norma que rexe para a actualización do censo, especialmente sobre o feito de se se examinan as declaracións explicativas dos electores que solicitan a inscrición nun municipio distinto do da súa última residencia en España.

Como acreditar o maior arraigamento

A XEC quere saber, ademais, quen examina esas declaracións e se queda constancia dos criterios seguidos pola Oficina Consular cando, a falta doutros criterios, determina o municipio de inscrición e se, no seu caso, eses criterios son coñecidos ou examinados pola Oficina do Censo.

Para obter esa información solicita á oficina que complete o seu informe e suxira tamén como pode reforzarse a homoxeneización e obxectivación dos criterios aplicables polas Oficinas Consulares, co fin de "preservar a transparencia, obxectividade e igualdade no proceso electoral".

Tamén solicita á Oficina de Censo a elaboración dunha instrución para as oficinas consulares --que será analizada pola propia JEC-- na que se precisen os criterios aplicables para a determinación do municipio de inscrición electoral, especificando, entre outros extremos, a forma de acreditar o maior arraigamento propio ou dos ascendentes, a documentación xustificativa que poderá achegarse e os supostos e criterios nos que proceda a determinación de oficio do municipio de inscrición".