A moción de censura en Lugo, a décimo cuarta do mandato en Galicia e a primeira nunha cidade galega desde os 90
A moción de censura en Lugo, a décimo cuarta do mandato en Galicia e a primeira nunha cidade galega desde os 90
Das sete urbes, só Santiago, Ourense e Ferrol, en dúas ocasións, viron un cambio de alcalde a través deste procedemento
O principal beneficiado foi o Partido Popular, que desde que os galegos acudiron ás urnas para elixir representantes locais en 2023 se fixo con oito novas alcaldías
A portavoz do Grupo Municipal do Partido Popular Elena Candia (5d) e a edil tránsfuga María Reigosa (4d), entre o grupo municipal popular lucense, tras a conferencia de prensa en que anunciaron a prsentación dunha moción de censura (EFE/ Eliseo Trigo)
A moción de censura presentada polo PP en Lugo, que pon fin a 27 anos de gobernos de PSOE e BNG na capital lucense, será a número 14 no que vai de mandato en Galicia e a primeira nunha das sete cidades galegas desde 1991, cando en Ferrol o PSOE e Izquierda Unida arrebataron a alcaldía aos populares.
Estas manobras para chegar ao poder intensificáronse tras a sentenza do Tribunal Constitucional (TC) no mes de xuño de 2025 que avalou o voto dos concelleiros tránsfugas.
En concreto, o pasado mes de xuño, o TC eliminou da Lei Orgánica de Réxime Electoral Xeneral (Loreg) un apartado que permitía impedir unha moción de censura se dependía do voto dun tránsfuga.
Así, no que vai de mandato nos consistorios municipais, os cidadáns dos concellos do Irixo (en dúas ocasións, 2023 e 2025), Viana do Bolo, Manzaneda Carral, Outes, Muxía, Noia, Touro, Fisterra, Ribeira, Forcarei e Viveiro cambiaron de alcalde nos últimos tres anos a través de mocións de censura.
O principal beneficiado foi o Partido Popular, que desde que os galegos acudiron ás urnas para elixir representantes locais en 2023 se fixo con oito novas alcaldías -nove se se suma a de Lugo-.
E é que os populares alcanzaron o poder en Outes, Fisterra, Carral, Touro, Ribeira, Viveiro, Manzaneda e Forcarei, mentres que o PSOE arrebatou a alcaldía ao PP en Noia e en Viana do Bolo, onde socialistas e nacionalistas acordaron un mandato rotatorio.
No Irixo, a socialista Rosa María Dalama logrou o apoio dos edís do PP para ser alcaldesa, motivo polo que foi expulsada do partido co que obtivo a súa acta de concelleira.
Ademais, en Muxía, o independente Javier Sar Romero, líder da terceira forza máis votada, converteuse en novo alcalde da localidade coruñesa co apoio do PP e o aval da única concelleira do BNG.
Histórico nas cidades
Pero a pesar de que as mocións se repetiron en localidades de todas as provincias, non foron tan comúns nas cidades, como é o caso agora de Lugo.
De feito, desde 1991, cando o Partido Socialista, liderado por Manuel Couce, e Izquierda Unida acordaban unha moción de censura para desbancar o popular Mario Villamil, non se producía ningunha nas sete urbes galegas.
Dous anos antes, en 1989, a cidade ferrolá rexistrou outra moción de censura exitosa. Neste caso, o PSOE, Izquierda Unida, un concelleiro do CDS e outro edil tránsfuga popular arrebataron o cargo a Alfonso Couce Doce (PP) e pasou a gobernar a cidade o socialista Manuel Couce Pereiro.
En Ourense, o único procedemento deste tipo que saíu adiante ocorreu no ano 1990. A cidade viu prosperar unha moción presentada polo PP e CDS contra o alcalde do PSOE Manuel Veiga Pombo que levou á Alcaldía a José Luis Mondelo, independente e antigo colaborador do PSOE.
Así mesmo, en Santiago de Compostela, o socialista Xerardo Estévez tivo que deixar a Alcaldía do Pazo de Raxoi tras perder unha moción impulsada por Alianza Popular, que integrou o Partido Liberal e conseguiu a maioría absoluta para outorgar a Ernesto Viéitez o bastón de mando e acabar co mandato do socialista, que gobernaba en minoría.
